zondag 22 mei 2016

Captain America: Civil War

Tijdens het Pinksterweekeinde heeft +Sander Hartogensis me mee uit genomen. Vlak nadat was ook al een lang weekeind weg waren geweest naar Domburg! En niet zomaar even naar de snackbar of zo, nee uit eten en naar de film. Ik ben vast heel braaf geweest (of hij heel stout).
In ieder geval, Sander had een oppas voor de kinderen geregeld, gereserveerd bij Het Galjoen en kaartjes gereserveerd bij de Cinetwins voor Captain America: Civil War en mij meegesleurd.
Het eten bij het Galjoen was heerlijk. Ik had een stukje vlees van een rund dat in de Oostenrijkse bergen alleen maar alpenkruiden had gegeten en Sander had ook iets heerlijks. Dus zeker een plek om nog eens terug te komen.

Met meer superhelden dan een Avengersfilm!


Dan door de naar de film. Zoals ik al vaker heb verteld, ik ben best een fan van de MCU en ik heb wel een zwak ontwikkeld voor Captain America. Zijn eerste optreden in The First Avenger vond ik een tikje kleurloos en al te braaf, maar in The Avengers, The Winter Soldier en The Age of Ultron heeft zijn karakter een flinke ontwikkeling doorgemaakt. Hij is nog steeds wel een goody - goody (altijd beter dan baddy-baddy natuurlijk, maar soms wat saai) maar de worsteling die hij voert met zichzelf om een plek te vinden in de 21e eeuw en om nieuwe relaties op te bouwen is leuk om te volgen. 
Vanwege de interessante karakterontwikkeling, echt waar!

Daarnaast krijgt Captain America ook meer en meer een duistere kant. Zijn grootste angst en nachtmerrie, zoals Scarlet Witch die in Age of Ultron naar voren bracht, was een einde aan oorlog en strijd en proberen een vreedzaam bestaan op te bouwen (met vrouw, kinderen, baan, huis, labrador?) Dus hij het liefst levert hij strijd, maar waarvoor en waartegen? In The Winter Soldier heeft hij bijna eigenhandig de organisatie van SHIELD ontmanteld, dus onder wiens gezag staat hij nu?

Spoilers!

En daarmee komen we eigenlijk ook meteen uit bij het start-conflict van deze film. De Avengers zijn weer bezig geweest, dit keer in Nigeria en daar zijn weer onschuldige burgerslachtoffers bij gevallen. Dit keer ook redelijk belangrijke burgers uit Wakanda, dus iedereen is (weer) boos op de Avengers en er volgt zelfs een speciale VN bijeenkomst over de Avengers. Zij moeten op de een of andere manier onder een soort van toezicht komen te staan. 
Generaal Ross (die graag op de Hulk jaagt) legt aan de Avengers uit dat ze verantwoordelijk zijn voor teveel destructie en burgerslachtoffers. Hij haalt daarbij New York aan (waar buitenaardse wezens New York in de as probeerden te leggen, de Avengers probeerden iedereen te redden) en Sokovia (dat Ultron probeerde te vernietigen, terwijl de Avengers (alweer!) iedereen probeerden te redden, toegegeven, Ultron was een uitvinding van Tony Stark (Iron Man)). Gek genoeg noemt hij niet Harlem, in de as gelegd door zijn eigen afhandeling van contacten met de Hulk. 
Er ligt een een Akkoord voor, waarin beschreven wordt hoe de Avengers weer enigszins onder toezicht komen te staan. Tony Stark is voor het ondertekenen, hij voelt zich nog steeds schuldig over het loslaten van Ultron op de wereld. Steve Rogers (Captain America) is tegen, hij vindt de vrijheid die hij nu heeft erg prettig en vraagt zich af wat er gebeurt als hij moet ingrijpen in een conflict waar hij niet achter staat of juist niet mag ingrijpen in een conflict waar hij wel partij in wil kiezen. Het staat de Avengers natuurlijk altijd vrij om met pensioen te gaan. 

Terwijl de verschillende Avengers nadenken over het Akkoord en hun standpunt daarin, gaat de VN bijeenkomst gewoon door. Sommigen willen tekenen, anderen niet. Dan vindt er een fikse explosie plaats tijdens de VN bijeenkomst. Hierbij komt de Koning van Wakanda (wiens hoogwaardigheidsbekleders ook al omkwamen bij de aanslag in Nigeria) om het leven. Het lijkt erop dat het Bucky Barnes, de Winter Soldier, was die de aanslag pleegde, dus de hele wereld is nu op pad om deze man te vinden. Steve heeft nog steeds hele warme gevoelens voor de enige man ter wereld die zich nog kan herinneren hoe WOII daadwerkelijk was en probeert Bucky te onderscheppen voor hij doodgeschoten wordt door de ordehandhavers. 
Dit eindigt in een flinke achtervolging met veel explosies en gedoe. Bucky is niet zomaar te vangen. Steve achtervolgt hem en probeert hem te beschermen tegen de ordehandhavers, die steeds kwader worden, hij krijgt daarbij steun van zijn vriendje Sam Wilson (Falcon). En ondertussen lijkt er ook nog een neutrale partij zich te bemoeien met het conflict, een Panter-achtige man. Het eindigt met een massale arrestatie van Bucky, Steve, Sam en T'Challa, zoon van de oude Koning van Wakanda en nu de nieuwe Koning van Wakanda, die zich verkleedt als een Panter (dit moet toch wel een godvergeten PR nachtmerrie zijn geweest). 

Na zijn arrestatie loopt het conflict tussen Steve en Tony hoger op. Steve wil kunnen blijven doen wat hij altijd al deed, namelijk vechten voor het Goede. Tony daarentegen wordt verteerd door schuldgevoel over de doden die hij op zijn geweten heeft. En ik denk dat we hier ook wel een flink stuk van het intermenselijke conflict te pakken hebben. 
Steve is een soldaat, had ouders die ook in het leger gediend hadden, is daartoe opgeleid en heeft een flinke carriere als soldaat achter de rug. Hij heeft hoogstpersoonlijk mensen gedood en heeft toe moeten kijken hoe andere stierven door acties van derden en door ronduit botte pech. En hij heeft daar vrede in gevonden met een eigen morele code. Hij gebruikt alleen geweld wanneer het nodig is, probeert zo min mogelijk slachtoffers te maken en troost zich met de gedachte dat als hij niet had ingegrepen, er waarschijnlijk meer slachtoffers waren gevallen. 
Maar Steve wil ook blijven vechten voor het Goede. Er is kennelijk nooit een moment wanneer iemand anders dat over kan nemen, er is kennelijk ook niemand anders die daar een goede, onderbouwde mening over kan hebben. En hij kan ook nooit stoppen met vechten. 

Tony is een burger. Toen hij zich realiseerde dat er onschuldige slachtoffers vielen door zijn wapens heeft hij de fabricage ervan stopgezet (Iron Man 1), heeft zich op andere dingen gericht (Iron Man 2, Avengers) en probeert eeuwige vrede te creëren (Age of Ultron). Ieder slachtoffer is er een teveel en raakt hem diep, of hij daar nu direct voor verantwoordelijk is of niet. Dit hangt deels ook samen met zijn enorme ego en trots natuurlijk. Hij kan maar moeilijk accepteren dat tragedies soms gewoon gebeuren, vanwege botte pech, niet meer (daarmee is hij trouwens ook een mooie verbeelding van de hoofdzonde van trots, iemand die niet de wil van god kan accepteren, maar zichzelf overal voor verantwoordelijk acht). 
En verder is Tony iemand met een enorme drive om dingen te doen en te maken en niet iemand die eens rustig de mogelijke consequenties van zijn daden overdenkt. Als hij eens vijf minuten nadacht over waar hij nou helemaal mee bezig was, was Age of Ultron waarschijnlijk een heel andere film geweest.  

En terwijl de jongetjes onderling uitvechten wie er gelijk heeft, blijkt dat er iemand Bucky aan het interviewen is, en daarmee ook opzettelijk weer zijn Winter Soldier persona triggert. Bucky ontsnapt, slaat de boel kort en klein en creëert meer en meer chaos. Steve en Sam willen erachteraan om Bucky tegen te houden. En Generaal Ross wil Steve, Sam en Bucky ook weer stoppen, maar Tony overtuigt hem ervan om het de (legale?) Avengers te laten oplossen. 
Het komt tot een gevecht op het vliegveld van Leipzig, waar de Avengers zich definitief in twee kampen verdeeld hebben. Onder leiding van Steve zijn er Sam, Wanda Maximoff, Clint Barton en Scott Lang (Ant Man) en onder leiding van Tony zijn er James Rhodes (Warmachine), Natasha Romanoff, Vision en Peter Parker (Spider Man). Ook T'Challa doet mee met Tony, maar lijkt toch iets meer een eigen agenda te hebben. 
Tijdens het gevecht voelen de voormalige partners en vrienden zich erg ongemakkelijk. Alleen Tony, Peter Parker en T'Challa lijken zich helemaal in het gevecht te storten. De rest probeert met zo min mogelijk geweld hun doel te bereiken, vandaar dat het allemaal vrij lang duurt. De verschillende vriendschappen komen ook flink onder druk te staan. 

Ik wil hier toch even de tijd nemen om te zeggen dat ik met dit gevecht toch weer flink wat respect voor Tony Stark verloor. 
Tijdens de voorbereiding op dit gevecht besluit hij dat hij nog wat extra steun nodig heeft in de vorm van Spider Man, dus hij haalt Peter Parker over om mee te doen. Maar Peter is op dat moment een jaar of 15, leerplichtig en woonachtig in New York, onder voogdij van zijn Tante May (Oom Ben is al dood en Pa & Ma Parker zijn ook niet in beeld). En in een gevecht tegen andere (super)volwassenen gaat hij toch hoogst waarschijnlijk onnodig risico lopen, fysiek gewond raken, geestelijk beschadigd raken (Tony worstelt al 2 films met PTSS) en misschien zelfs doodgaan. Zelfs als de andere helden doorhebben dat Peter Parker minderjarig is en daar rekening mee willen houden, een ongeluk zit in een klein hoekje. 
Dus Tony Stark is verantwoordelijk voor het vervoeren (ontvoeren?) van een minderjarige over landsgrenzen heen, zonder toestemming van de gezaghebbend voogd, om hem in te zetten als kindsoldaat?!? WTF!?! Toegegeven, meestal zijn we bang dat dit soort kids eindigen in een gruwelijke hel van seksuele slavernij, maar kindsoldaatschap is ook geen pretje en gaat vaak samen met seksuele slavernij. Ik zou denken dat Tante May, de staat van New York, de VS en waarschijnlijk ook wel de Duitse overheid daar een mening over hebben. De VN is ook tegen op het inzetten van kind-soldaten in conflicten. 
Dus Tony Stark, op zoek naar een overkoepelend orgaan om onderbouwing te geven aan beslissingen van de Avengers om deel te nemen aan conflicten en dat gevonden hebbend in de door de VN geaccordeerde Sakovia overeenkomst, treedt hier prompt de (andere) regels van datzelfde orgaan met de voeten, door een minderjarige opzettelijk in gevaar te brengen, om een ontsnappende crimineel tegen te houden (en geen apocalyptische gebeurtenis of zo he?). Net als bij Age of Ultron kreeg ik even de behoefte om Tony flink om de oren te slaan met wat boeken over de internationale rechten van het kind. 

In ieder geval, Steve en Bucky weten te ontsnappen en het gevecht loopt op zijn eind. Peter is gewond geraakt en wordt naar huis gestuurd, Vision mikte verkeerd en schoot per ongeluk teamgenoot James neer en de overblijvende teamleden van Steve (Sam, Wanda, Scott en Clint) worden gevangen genomen en verdwijnen in een oubliëtte onder leiding van General Ross. Tony voelt zich wel enigszins slecht over dat zijn vriendjes uit eerdere films zo eindigden en vraagt zich af of hij eigenlijk wel het juiste heeft gedaan door in te stemmen met de Akkoorden (zie, dat bedoelde ik met vijf minuten nadenken). 
Inmiddels is Tony erachter gekomen dat Bucky misschien wordt gebruikt als zondebok en helemaal niet betrokken was bij de aanslag op de VN conferentie. Generaal Ross is niet echt geïnteresseerd in die informatie. Hij wil nu Steve, Bucky en anderen ook achter tralies hebben. Tony realiseert zich dat hij misschien wat verkeerde keuzs heeft gemaakt en vraagt een gevangen genomen Sam om een mogelijke locatie voor Steve, om hem bij te kunnen staan de naam van Bucky te zuiveren en zijn vriendjes weer uit de gevangenis te kunnen krijgen. 
T'Challa, die nog altijd zijn eigen agenda heeft, volgt Tony. 

In Siberië komen Steve, Bucky, Tony en T'Challa min of meer gelijktijdig aan in een onderzoekslab waar Bucky werd vastgehouden en uitgezonden op missies van HYDRA. Daar zijn nog meer supersoldaten aanwezig, maar die zijn inmiddels wel dood. Ook de man die Bucky's Winter Soldier persona activeerde is daar aanwezig. Hij zet uiteen dat zijn familie is gestorven toen Sakovia naar beneden stortte en dat hij nu wraak wil op de Avengers, wiens schuld het allemaal was. Door Bucky te reactiveren als Winter Soldier heeft hij een wig tussen de Avengers gedreven. En nu kan hij laten zien dat het Bucky was, die verantwoordelijk was voor de dood van de ouders van Tony Stark (uit de openingsscenes van de film bleek dat al, en ook dat Tony die klap eigenlijk nooit goed verwerkt had) en dat Steve dit wist en expres verborgen had gehouden voor Tony. 
Dit leidt natuurlijk tot weer een gevecht tussen Tony en Steve, met wat hulp van Bucky. Uiteindelijk weten Steve en Bucky weg te komen, waarbij Steve zijn schild achterlaat. 
T'Challa realiseert zich dat hij lange tijd de verkeerde verantwoordelijk hield voor de dood van zijn vader. Als hij zich realiseert dat het de Sakoviaanse man is, stopt hij met Bucky achtervolgen en zorgt ervoor dat de Sakoviaanse man blijft leven om berecht te worden.   

Al met al weer een zeer goede film, met een goed evenwicht tussen actie en explosies en realistisch aandoende karakterontwikkeling. De conflicten die al benoemd werden in de eerdere films worden verder, logisch uitgewerkt en leidden tot meer en meer scheuren in het team. Het is daarbij geen heel opwekkende film. Ik vond Winter Soldier en Age of Ultron al behoorlijk somber, dit is alleen maar erger. 
Maar ergens heb ik, net als bij Thor 1, het idee dat deze hele film te voorkomen was geweest als na afloop van The Avengers SHIELD had geïnvesteerd in een driedaagse cursus "Teambuilding in moeilijke omstandigheden" of zo. Het is dan al erg duidelijk dat het team bestaat uit individuen met een zeer verschillende achtergronden en zeer verschillende belangen en motivaties. In tijden van crisis zijn zij redelijk eenvoudig te manipuleren (Go Nick Fury met je bebloede plaatjes!) tot een eenduidig doel. Maar zodra de ernstigste crisis voorbij is, valt het team uiteen en streeft iedereen weer zijn eigen belangen na. 

En hoe moet het nu verder met de Avengers? Er was wel enige toenadering en begrip weer tussen Tony en Steve, maar Steve, Bucky, Sam, Clinton, Wanda en Scott zijn voortvluchtige, internationale criminelen. Tony heeft het respect verloren van een aantal zeer belangrijke mensen (Pepper Potts heeft de relatie al verbroken, Steve is niet langer zijn vriend, Natasha is ondergedoken), zijn beste vriend is gedeeltelijk verlamd, T'Challa heeft andere belangen en verstopt nu Bucky in Wakanda. 
Thor en de Hulk zijn nog steeds missing in action. en we weten dat Thanos nog steeds alle infinity stones wil verzamelen, waarvan Vision er een heeft. 

Het ziet er somber uit.