Het jaar van Gierst

Afgelopen jaar was het Internationale Jaar van Gierst. Ik heb geprobeerd om eens per week gierst te eten en dit voedsel aan mijn menu toe te voegen. Maar het is me niet gelukt.  Ik heb verschillende recepten met gierst geprobeerd. Gierst is een graan en is dus prima te gebruiken als pap of als vervanger van rijst of andere granen. Maar ik vind het gewoon niet zo lekker. Het is flink wat zoeter dan andere granen en dat merk je in de maaltijd. 

Aan de andere kant, ik heb wel wat nieuwe dingen geprobeerd. Zo heb ik gierststruifjes gemaakt en heb ik een soort tortillas van gierst en spinazie gemaakt. En vooral de gierststruifjes waren erg lekker en zijn verschillende keren teruggekomen. Ik heb toch wel weer 11 keer gierst op tafel gezet. 

Als afsluiter van het jaar heeft de Food and Agricultural Organisation een receptenboek vrij gegeven met allerlei recepten met gierst erin. Maar de recepten zijn allemaal vrij bewerkelijk en niet echt handig voor een werkende moeder die kookt voor een gezin van vijf (wel leuk voor een etentje). 

Ik denk ook dat voor mij het Jaar van Gierst een wat minder succes was omdat het maar 1 product is (in ieder geval in Nederland). Van de peulvruchten zijn veel meer verschillende peulvruchten makkelijk te krijgen en zijn sommigen daarvan ook gewoon te telen in Nederland. En de recepten om die te bewerken tot lekkere maaltijden, zijn dan ook niet moeilijk. 

Al met al een leuk idee en leuk om eens een nieuw voedsel te ontdekken. De FAO heeft 2024 uitgeroepen tot het jaar van Kamelen (en aanverwante soorten), maar een jaar lang kamelen eten lijkt me niet haalbaar. 

Gierst als vervanging voor linzen

Dit jaar doe ik mee aan het Internationale Jaar van Gierst. En ik probeer iedere week Gierst op tafel te zetten. Dit keer pakte ik en oud en vertrouwd recept, met linzen, waarbij ik de linzen heb vervangen voor Gierst. Jaren geleden probeerde ik in het Internationale Jaar van de Peulvrucht om meer Peulvruchten te eten. Een recept voor linzensoep met Kaneel en Cardemom is sindsdien een hit in ons huishouden. De linzen vervangen door Gierst is kinderlijk eenvoudig natuurlijk. 

Benodigdheden

• 1 ui, gesnipperd
• 1 teentje knoflook, gesnipperd (of meer!)
• 200 gram gierst
• 1 theel. kaneelpoeder
• 1 theel. kardemom poeder (beetje een probleem voor mij, ik heb alleen hele peulen, dus daar 2 theel van genomen, 1 voor 1 open gemaakt en de zaadjes gevijzeld, dat gaf ongeveer 1 theel. poeder.
• 2 tomaten, in blokjes (ik had nogal kleine tomaten en nam er 4).
• 1L. water
• 2 kippenbouillonblokjes (groentebouillon werkt ook)
• 1/2 citroen in schijven
• bladpeterselie.

Bereiding

• Fruit de ui en de knoflook in wat olie glazig. 
• Voeg de gierst , kaneelpoeder, kardemompoeder en tomaat toe, roer wat rond en bak lekker aan.
• Voeg het water, bouillonblokjes en citroenschijfjes toe.
• Breng alles aan de kook en laat een ongeveer 20 minuten sudderen, tot gierst zacht en gaar is (zo nodig wat langer).
• Breng op smaak met het gehakte peterselieblad en eventueel wat peper en zout.

Salade van Gierst met bietjes

Ik heb al een tijdje niets meer geschreven over de recepten met gierst. Er wordt nog steeds wel genoeg gierst gegeten bij ons thuis (de pap en de struifjes zijn een hit). Maar nu is het tijd voor iets nieuws. 

Gierst is ook prima als basis voor een stevige salade. Dus dit keer ging ik voor een salade met bietjes, ook een groente die te weinig gegeten wordt. 

Benodigdheden

• Gierst, 50 gram per persoon
• 1 bouillonblokje
• 1 ui
• 1 teen knoflook
• rode bieten
• fetakaas
• walnoten
• gemengde salade, als dat je lekker lijkt. 
• olie
• azijn

Bereiding

• Kook de gierst gaar in water met een bouillonblokje. Giet, wanneer de gierst gaar is (15 tot 20 minuten koken), eventueel overtollig water af.  
•  Fruit de ui en de knoflook in wat olie, en voeg bij de gierst. 
• Hak de bieten klein en kook (of stoom!) tot ze gaar zijn. 
• Hak de feta-kaas en walnoten in kleine stukjes. 
• Maak een dressing van de olie en de azijn. 
• Zelf serveer ik de ingrediënten van een salade graag apart, dan kunnen mensen zelf kijken hoeveel ze van alles willen. Maar je kan alles ook door elkaar mengen. Net wat je lekker vindt. 

Dit levert dan een heerlijke frisse salade op, die lekker vult. 

Gierst-tortillas

Hoog tijd weer voor een recept met Gierst. Deze keer gierst tortilla's van de Urban Farmer Spicy Moustache. Het recept voor de gierst tortilla's kwam ik tegen via instagram en staat daar allemaal goed uitgelegd, dus dat hoef ik hier niet te herhalen. 

Wanneer je het recept volgt, levert dat een aantal stevige tortilla's op. Ze buigen ook niet zo makkelijk als je gewend bent van maistortilla's. Misschien kan ik nog wat experimenteren met meer water toevoegen. Maar het leverde wel een lekkere stevige hap op. 

Voor de vulling maakte ik nog wat gebakken champignons met peterselie en aubergine. En dat was er erg lekker bij. De gierst tortilla's vullen als een dolle, dus aan een of twee per persoon heb je meer dan genoeg. 

Gierstpap (ander recept)

Alweer een recept met Gierst in het kader van het Internationale jaar van Gierst. Dit keer weer Gierstepap, maar dan van de hele Gierstkorrels en niet van Gierstvlokken.  

Dessertsaus

Vroeger, heel vroeger maakte ik nog wel eens mijn eigen griesmeel pap. En Griesmeel is restant van gemalen tarwe. Maar je kan net zo makkelijk van Gierst een pap maken. 

Benodigdheden

• Gierst, 150 gram
• melk, 0,5 L
• een zakje vanillesuiker
• suiker
• rozijnen
• en de dessertsaus

Bereiding

• Wel de rozijnen in water.
• Kook de Gierst in de melk. In het begin lijkt het of je veel te veel melk hebt genomen, maar de gierst zuigt dit op als een dolle. Na een minuut of tien, vijftien (goed blijven roeren, anders krijg je weer het sprookje van de pappot) is alle melk bijna opgenomen. 
• Giet de rozijnen af en doe die bij de pap. 
• Doe het zakje vanillesuiker en twee eetlepels suiker bij de pap. 
• Doe het vuur uit en roer nog wat rond. De melk moet nu bijna allemaal opgenomen zijn en de Gierstkorrels zijn flink gezwollen. 
• Doe de pap in een kom en laat afkoelen. 
• Zet de pap in de koelkast om volledig af te koelen. 
• Serveer met de dessertsaus.  

Gierstsalade

Het is alweer een tijdje geleden dat hier een recept met gierst voorbijkwam. Maar vreest niet, in de tussentijd heb ik veel gierstepap gegeten. Ik zit nog makkelijk aan mijn "eens per week gierst" doel. Maar nu iets nieuws. 

Kurkuma

Door de kleine korreltjes van de gierst kan het ook prima dienen als een soort vervanger voor couscous. En dat heb ik dit keer ook gedaan, in een stevige salade. Dit recept is geïnspireerd op de Spiced Millet Salad van Kath Eats

Ingrediënten

• 150 gram gierst 
• 150 gram droge kikkererwten
• olijfolie
• 1 theelepel garam masala (maar kan prima, net wat je lekker vindt)
• 1 theelepel kurkuma (ook wel geelwortel of koenjit, meer kan ook, wat je lekker vindt)
• 1 augbergine
• 1 paprika (in een leuke kleur)
• rozijnen
• pecan- of andere noten
• veldsla (ricola kan ook, voor wat meer pit)
• zout en zwarte peper naar smaak

Bereiding

• begin in de vroege morgen met het weken van de kikkererwten in ruim water. Laat een uur of 8 staan. 
• anderhalf uur voor je wil eten kook je de kikkererwten, minstens een uur. 
• meng de garam masala en de kurkuma in de olijfolie. 
• Hak de aubergine en paprika in stukjes. 
• Bak de aubergine en de paprika in de helft van de kruidenolijfolie. Eerste de aubergine goed doorbakken, dan de paprika later toevoegen. De paprika hoeft niet door en door gaar. 
• kook de gierst in ruim water in een minuut of 20 gaar en giet af. 
• giet de gare kikkererwten af. 
• doe de gierst, kikkererwten, aubergine en paprika in een kom en roer door. 
• Voeg de resterende kruiden-olijfolie toe en roer door. Voeg de rozijnen en noten toe. 
• server samen met de veldsla. 

Een prima stevige maaltijd salade. Als het wat droog is, kun je wat extra olijfolie toevoegen. Verder kun je ook wat experimenteren met de noten, het gedroogde fruit en de soort sla. Zeker voor herhaling vatbaar. 

Kheer met gierst

Vorige week heb ik rijst vervangen door gierst in traditionele paddenstoelenrisotto, wat erg goed werkte. Dit keer heb ik weer rijst vervangen door gierst. In het traditioneel indiase toetje Kheer ging dat ook prima. 

Kardemom

Kheer is een soort zoete rijstepap. In zijn meest eenvoudige vorm is het rijst gekookt in melk, met suiker. Als je duur wil doen, kan je er steeds meer aan toevoegen, zoals geraspte kokos, gedroogd fruit als rozijnen en lekkere kruiden als cardemom of kaneel. Je kan ook allerlei gehakte nootjes en gedroogd fruit toevoegen. 
Ik maakte het volgende, gebaseerd op een recept van Julia Sahni uit haar "Aan Tafel in India", waar ik wel vaker wat uit maak.  

Benodigdheden

• Gierst, 100 gram
• melk, 350 ml
• gemalen inhoud van 4 cardemompeulen (peul openmaken, de bruinzwarte zaadjes eruit halen, peul zelf weggooien en de zaadjes stampen in een vijzel)
• 1/2 theelepel gemalen kaneel 
• 2 eetlepels rietsuiker
• amandelen, gehakt
• Pistachenootjes, gehakt

Bereiding

• Kook de gierst in de melk, dit kan even duren, makkelijk meer dan 20 minuten. Maar heb geduld. Voeg eventueel extra melk toe, de gierst neemt echt heel veel op. 
• Roer de kruiden en de suiker door de hete gierstpap. 
• Roer de gehakte nootjes door de hete gierstpap. 
• Laat afkoelen en serveer. 

Het was erg lekker, maar vult als een dolle. Je hebt maar een klein beetje nodig per persoon. 

Paddenstoelenrisotto met Gierst

In mijn zoektocht naar recepten met Gierst in het Internationale Jaar van Gierst heb ik dit keer een paddenstoelenrisotto gemaakt, maar dan met Gierst in plaats van met rijst. En het werkte best goed! 
De paddenstoelenrisotto is naar een recept van Delia Smith, maar ik heb de arborio rijst vervangen voor gierst. 

 

Benodigdheden

• 150 gram gierst (oorspronkelijk 175 gram arborio rijst)
• 0,5 L kokend water (met een paddenstoelenbouillonblokje)
• 15 gram gedroogd eekhoorntjesbrood
• 225 gram verse, gehakte paddenstoelen (ik nam wat kastanjechampignons, Eryngii en Shii Take)
• 1 gesnipperde ui.
• 1 glas witte wijn (had ik niet in huis, dus maar zonder gedaan)
• boter
• parmezaanse kaas, geraspt
• zout en peper

Bereiding

1. Doe de gedroogde paddenstoelen in een kom met het kokende water (ik deed daar nog het bouillonblokje bij. 
2. Smelt de boter in de pan. Voeg daar de gesnipperde uit bij. Als de ui glazig is geworden, voeg dan de paddenstoelen toe. 
3. Haal het eekhoorntjesbrood uit het water en bewaar het water. Voeg het eekhoorntjesbrood toe aan de pan. 
4. Voeg nu de gierst to en laat even meebakken, zodat alles onder de boter zit. Voeg het glas wijn toe. 
5. Voeg beetje bij beetje de bouillon toe. Voeg pas meer toe, als de eerdere bouillon is opgenomen. Ik merkte dat dit bij de gierst een stuk sneller ging dan bij risotto rijst, dus hou het in de gaten. 
6. Blijf bouillon toevoegen en zachtjes sudderen, tot de gierst gaar is, de risotto een nog wat soepige consistentie heeft.
7. Voeg nog wat parmezaanse kaas toe en serveer. 

Dit smaakt heerlijk, maar mist een beetje groente. Als je wil kun je halverwege het koken van de gierst nog een gehakte paprika of gesnipperde bosui toevoegen. 

Curry met Gierst

Een kort bericht dit keer. Deze week heb ik onder andere een curry met gierst in plaats van rijst gegeten. Gierst is een graan net als rijst en kan makkelijk rijst vervangen, zoals een curry. In dit geval ging het om een Curry van Fair Trade. 

En het was een prima maaltje. Gierst is wat zoeter dan rijst, dus de smaken in de curry werden zo mogelijk nog milder. Als je eens rijst door Gierst kan vervangen, zeker doen. 

Gierststruif (pannekoekjes)

Het is alweer tijd voor mijn derde recept met gierst. Inmiddels heb ik al een aantal keer gierstepap gegeten. Maar nu wil ik eens iets nieuws. Gelukkig bood de website van een bekende uitkomst, ik maakte Gierststruif naar een recept van Eet!verleden.  

Over Eet!verleden heb ik hier al vaker geschreven (Over farinata, pompoentaart en Romeins eten). Het is een bedrijf van een oud-klasgenoot, dat oude recepten traceert in kookboeken, schilderijen en andere informatie. Ze experimenteert ermee en zorgt dat de recepten weer gebruikt en gegeten worden. Inmiddels heeft ze een hele serie eigen kookboeken uitgegeven.  

De gierststruif

Maar door naar de Gierststruif. Struif is het woordt voor de inhoud van een ei. Maar soms werd (wordt?) het ook gebruikt voor pannekoeken die gemaakt worden met ei. Vandaar dat dit gierststruifjes heten. 

Het recept is heel eenvoudig en hier te vinden. Ik had nog nooit eerder gekookt met rozenwater en het geeft een subtiele zoete smaak aan de kleine struifjes. 

Verder worden deze struifjes gemaakt met de hele gierstkorrel (en niet het gemalen meel), dus je proeft nog een beetje de structuur van de korrel. En de struifjes hebben een beetje de structuur van roerei, niet de taaiheid van een beslag. 

Al met al, erg lekker en een leuke variant op andere pannekoekjes, zoals drie in de pan of zo. Deze kan wat mij betreft ook vaker terugkomen op het menu. 

Struifje in de pan

Het recept komt uit de Volmaakte Geldersche Keukenmeid, een kookboek uit de 18e eeuw met recepten voor keukenmeiden. In die tijd kookten keukenmeiden voor de gezinnen van de gegoede burgerij en deze waren vooral gericht op de (Franse) adel. Dit was een behoorlijk populair en bekend kookboek, dus veel gezinnen in die tijd zullen met enige regelmaat deze Gierststruifjes hebben gegeten. Net als ik nu. 

Gierst met groenten

In dit Internationale Jaar van Gierst probeer ik eens in de week een recept met Gierst op tafel te zetten. Vorige week maakte ik Gierstepap. Deze week probeer ik een avondmaaltijd met groenten op tafel te zetten. 

Gierst

In dit recept worden Gierst en andere groenten gekookt in bouillon. Daarvoor heb ik nog een laatste restje ingevroren bouillon van de ganzenbotten van het kerstdiner gebruikt. Zo zie je maar hoe lang je kan doen met een hele gans. 

De Gierst komt bij onze favo supermarkt vandaan. Het recept komt bij Smulweb vandaan. 

Benodigdheden:

• 1 ui, gesnipperd 
• 1 paprika, in kleine stukjes
• 2 teentjes knoflook, gesnipperd
• 4 of 5 stengels bleekselderij gesnipperd
• 2 koppen hete bouillon of groentenat (ik nam dus de oude bouillon uit de vriezer, in mijn geval vleesbouillon van ganzenbotten. Maar je kan het natuurlijk net zo makkelijk van groentebouillon maken)
• 1 theel paprikapoeder
• 1 theel rozemarijn (of een klein takje uit de tuin).  
• 1 theel salie 
• 150 gram Gierst

Bak de gesnipperde ui, paprika, knoflook en bleekselderij in hele olie tot het zacht wordt. Voeg dan de kruiden toe, en de gierst en de bouillon. Breng het geheel aan de kook een laat een half uurtje zachtjes sudderen tot de gierst alle vocht heeft opgenomen. 

Serveer, eventueel met een omelet of gebakken ei. 

Gierstepap

 Laatst vertelde ik over mijn plan om eens in de week Gierst te eten, in het kader van het Internationale Jaar van Gierst van de FAO. En ik heb meteen maar de daad bij het woord gevoegd. 

Gierstvlokken

Ik ben rustig begonnen met pap van Gierst. Ik maak al regelmatig zelf havermoutpap van havermoutvlokken. Het idee met Gierstvlokken is precies hetzelfde. Gierst in een pan, melk erbij en koken tot de Gierst zacht wordt. Dan nog aanvullen met wat je maar lekker vindt. Suiker of honing om het wat zoeter te maken, rozijnen of bessen voor wat extra smaak. Je kan ook specerijen als anijs of cardemom meekoken.

Het verschil met de havermout is dat de gierst veel meer melk kan opnemen, dus voeg voldoende toe. Verder duurt het ook iets langer voor de vlokken helemaal door en door gaar zijn. Dus houdt daar rekening mee als je gierstepap wil maken. Verder is dit een prima alternatief voor havermoutpap.  

Het jaar van Gierst

Enige jaren geleden had de FAO het jaar 2016 uitgeroepen tot het Jaar van de Peulvrucht. Ik deed daar toen aan mee door ten minste eens in de week peulvruchten te eten. En dat was een groot succes. Ik leerde veel nieuwe peulvruchten kennen en een aantal maaltijden worden in ons huishouden nog met regelmaat gegeten. En nu heeft de FAO een nieuw jaar uitgeroepen, 2023 wordt het Jaar van Gierst.  

En ik ga dit jaar eens kijken wat ik daarmee kan doen. Gaat het me lukken om, net als in 2016, eens in de week iets met gierst op tafel te zetten? 

Wat is Gierst? Gierst (Millet in het Engels) is een kleine graansoort, die het vooral goed doet in beroerde omstandigheden (net als de linzen uit het Jaar van de Peulvrucht). En daarmee is het een voedselgewas dat wat meer de aandacht verdient, nu klimaatverandering overal voor teruglopende oogsten zorgt.

En wat kan je ermee? Je kan er pap van maken (net als met havermout bijvoorbeeld), maar ook malen en er brood van bakken of het verwerken als een soort couscous. We zullen zien, het komende jaar.