Bride of Frankenstein

Filmhuis Lux vertoonde een film uit de oude doos, Bride of Frankenstein (1935) van James Whale. We zien Boris Karloff (The Raven) en Elsa Lanchester in hun iconische rollen. Verder zien we nog Colin Clive, Valerie Hobson, Ernest Thesiger, Gavin Gordon (The Ten Commandments), Douglas Walton, Una O'Connor (The Adventures of Robin Hood), E. E. Clive (The Hound of the Baskervilles) en John Carradine (Around the World in 80 Days, The Court Jester, The Garden of Allah). 

Horror van de bovenste plank!

De film is natuurlijk gebaseerd op het verhaal van Mary Shelley, Frankenstein; or the Modern Prometheus, een boek uit 1818. Dat gaat over een man (Victor Frankenstein), die met doorgedraaide wetenschap een wezen, gemaakt van dode lichamen, tot leven wekt. Het raakt aan een hoop thema's over leven, dood, de grenzen van menselijke kunde en menselijke arrogantie. Geen wonder dat het boek een Gothische Horror klassieker is en Frankenstein en zijn monster blijven spreken tot de verbeelding. 

Spoilers

Deze film is een vervolg op de film Frankenstein (1931, ook van Whale en Karloff en Clive herhalen hun rollen) en vertelt het tweede deel van de roman.

De film opent met een genoeglijke scene van Lord Byron (Gordon), Percy Bysshe Shelley (Walton) en Mary Shelley (Lanchester), die de avond samen doorbrengen, terwijl buiten een storm woedt. Mary wordt gevraagd haar verhaal over Frankenstein en zijn monster verder af te maken. Mary begint te vertellen. 

Dorpelingen zijn verzameld om een brandende molen. Het Monster (Karloff) heeft zojuist zijn maker Henry Frankenstein (Clive) naar beneden gegooid en lijkt nu zelf om te komen in de vlammen. Opgelucht vertrekken de dorpelingen. Maar twee dorpelingen willen zich ervan vergewissen dat het Monster echt vernietigd is, hij doodde tenslotte hun dochter. Het Monster blijkt nog te leven, doodt de nieuwsgierige dorpelingen ook en jaagt oudere bediende Minnie (O'Connor) de stuipen op het lijf.    

Ondertussen is het lichaam van Henry Frankenstein naar zijn kasteel gebracht, waar zijn verloofde Elizabeth (Hobson) rouwt om zijn dood. Minnie komt waarschuwen over de aanwezigheid van het Monster, maar wordt niet geloofd. Even later blijkt Henry niet dood. Hij wil zijn obsessies achter zich laten, maar hoe meer hij erover nadenkt, hoe enthousiaster hij weer wordt. Elizabeth voorvoelt dat deze obsessies alleen maar tot problemen zullen leiden. 

Dan komt Professor Pretorius (Thesiger) langs. Hij wil Henry spreken, want hij heeft succes gehad met het maken van kleine mensjes (Met een hele leuke scene waarin de kleine mensjes hun kunsten laten zien), terwijl Henry juist succes heeft gehad met het reanimeren van dood vlees. Als zij hun krachten bundelen, zal niets hen kunnen stoppen! Henry wijst dit af. Hij wil niet nog meer problemen.   

Ondertussen probeert het Monster zich staande te houden in de wereld. Dat leidt tot zijn gevangenneming en ontsnapping uit de lokale gevangenis. De lokale bevolking weet nu ook dat het Monster nog leeft en dat zij bij de molen niet grondig genoeg waren. Het Monster leert een blinde kluizenaar kennen en leert van hem te spreken en de betekenis van vriendschap. Deze vredige situatie is van korte duur. Hij wordt weer gevonden en achtervolgd.

Op een begraafplaats schuilt het Monster in een crypte. Daar ziet hij Professor Pretorius en zijn handlangers, die zoeken naar lichamen om te gebruiken voor hun gruwelijke plannen. Pretorius is onder de indruk van het Monster en zegt dat hij een partner voor het Monster wil maken. En dat ze daar de hulp van Henry Frankenstein bij nodig hebben. Het Monster werkt hier graag aan mee.    

In Huize Frankenstein wordt Henry onder druk gezet om mee te werken aan het ontwikkelen van een partner voor het Monster. Henry weigert, maar dan wordt zijn vrouw Elizabeth ontvoerd door het Monster. Onder deze druk werkt Henry wel samen met Professor Pretorius. 
Op een stormachtige nacht wordt een nieuw Monster tot leven gewekt, met de hulp van elektriciteit. Het experiment heeft gewerkt. De Bruid (weer Lanchester) leeft! Maar wanneer zij het Monster ziet, is zij ook bang van hem. Ook zij wil geen tijd met hem doorbrengen en wil niet zijn Bruid en Partner worden. Deze laatste afwijzing is te veel voor het Monster. Hij laat Henry en Elizabeth ontsnappen en vernietigd het lab, samen met de Bruid, Professor Pretorius en zichzelf.  

Conclusies

Dit was een bijzondere film. Aan de ene kant is het duidelijk een horrorfilm, met het Monster dat in zijn onhandigheid en frustratie links en rechts mensen vermoordt en schade aanricht en de mensen om hem heen, die in hun ambitie, fanatisme en vooroordeel niet veel beter zijn. Aan de andere kant lijkt het soms ook een zeer duistere komedie. Minnie en verschillende andere dorpelingen zijn duidelijk bedoeld als comic relief, en de ervaringen die het Monster opdoet in de wereld van de mensen zijn bij vlagen ook hilarisch. 

Daarnaast zit er ook behoorlijk wat Christelijke symboliek in de film. De kluizenaar is duidelijk zeer gelovig met een crucifix aan de muur. En de kluizenaar en het Monster eten tijdens hun laatste maal samen brood en wijn. Bij de kerkhof, voordat het Monster kennismaakt met Pretorius, zien we ook veel Christelijke symboliek. Verder wordt het Monster wordt bij vlagen afgebeeld als een vervolgde Christus figuur, die wordt gestraft voor de zonden van de mensen. 

Tot slot zitten er ook nog wat homoseksuele ondertonen in het verhaal. Dr Pretorius probeert iedere keer Henry weg te houden bij zijn echtgenote Elizabeth, om als twee mannen samen leven te creëren (wat natuurlijk geen strak plan is). Verder is de enige situatie van huiselijk genoegen het leven van de kluizenaar en het Monster samen. Zij brengen samen tijd door, hebben een vriendschap en delen een tafel. Het Monster lijkt weinig verschil te zien tussen zijn relatie met de kluizenaar en met zijn Bruid. Beiden worden beschreven als een vriend. 

Zeker een leuke film en de moeite van het kijken waard.  

Things to Come

Het was weer tijd voor vreemde films! Dit keer Things to Come (1936), gebaseerd op een verhaal van H. G. Wells, de beroemde science fiction schrijver. Dit was een verfilming van zijn verhaal The Shape of Things to Come. De film is geregisseerd door William Cameron Menzies (Invaders from Mars, The Thief of Bagdad (1940)). In de hoofdrol zien we Raymond Massey (High Treason). 

Spoilers

De film is uit 1936 en het verhaal waarop het gebaseerd is uit 1933. Dus het kan allemaal geen nieuws zijn, toch?

De film begint met Kerstmis in Everytown, Groot Brittannië. John Cabal (Massey) bereidt zich voor op Kerstmis, net als al zijn buren en vrienden, zoals Pippa Passworthy (Chapman). Maar ondertussen zien we via verkochte kranten, dat men zich zorgen maakt om een nieuwe oorlog (WOI lag natuurlijk nog vers in het geheugen en in 1936 hing WOII natuurlijk ook al in de lucht). Die avond nog barst de oorlog los en John Cabal wordt gemobiliseerd. 

De oorlog duurt lang en uiteindelijk vergeet iedereen waarom men met elkaar vocht. De samenleving stort volledig in, natie - staten vallen uiteen in elkaar bevechtende stadstaten en het technologisch niveau valt terug naar dat van de middelleeuwen. Ook waren er nieuwe ziekten rond, die nog meer schade aanrichten. 

In 1970 heeft een nieuwe leider, Boss Rudolf (Richardson, A Doll's House) de macht gegrepen in Everytown. Hij heeft de zieken met harde hand uitgeroeid en wil nu een naburig dorp aanvallen, om hun grondstoffen te kunnen stelen en zo een technologisch overwicht te kunnen krijgen. Maar dan vliegt er ineens een vliegtuig door de lucht! Het blijkt een oudere John Cabal te zijn. 

Samen met andere wetenschappers en ingenieurs heeft hij zich teruggetrokken in Basra, Irak. Daar hebben zij een nieuwe staat gesticht, onder leiding van wetenschappers, Wings over the World. Zij willen vanuit Basra de beschaving redden en bieden Boss Rudolf aan, dat hij zich aan mag sluiten. Boss Rudolf heeft daar geen zin in en begint een oorlog tegen Wings over the World. Maar hij heeft zich ernstig vergist in de capaciteiten van Wings over the World en hij en zijn kleine koninkrijkje worden eenvoudig verslagen.  

John Cabal en de Wings of the World nemen Everytown in en richten een nieuwe, moderne samenleving in. De levensstandaard gaat met sprongen vooruit en de mensheid herstelt zich. En dan springen we weer vooruit naar 2036 (nog 13 jaar te gaan mensen). De moderne mensheid leeft in ondergrondse steden en onder leiding van Oswald Cabal (kleinzoon van en weer gespeeld door Massey) bereidt de mensheid de eerste misse naar de maan voor.

Catherine Cabal (dochter van, Argyle) en Maurice Passworthy (ook een nazaat van, Villiers) zullen de missie naar de maan bemensen. Maar er is ook tegenstand. Theotocopulos (Hardwicke, Around the World in 80 Days, The Ten Commandments) vindt dat alle ontwikkelingen veel te snel gaan. Hij leidt een volksoproer. Maar Oswald Cabal laat zich niet afleiden en vervroegt de missie naar de maan. Samen met Raymond Passworthy (vader van Maurice, weer Chapman) kijkt hij de missie na. Oswald is van mening dat de lotsbestemming van de mensheid ligt in het veroveren van het universum. 

Conclusie

Leuk idee, maar matig uitgewerkt. Deze film wil eigenlijk te veel in één keer. We volgen een eeuw lang een familie, terwijl de beschaving instort en weer wordt opgebouwd. Maar we leren niemand echt goed genoeg kennen om mee te leven. Verder blijven we ook te kort in elke tijdsperiode om daar mee te leven met de mensen. 

Verder was de kwaliteit van de film, zeker in de stukken die in 1940 plaats moesten vinden behoorlijk beroerd. Erg donker, onduidelijk te zien wat er gebeurde of wie er aan het woord was. 

Aan de andere kant was de film ook redelijk visionair. De situatie van de wereld in 1970, met een ineengestorte samenleving en beschaving en mensen proberen uit alle macht oude technologie aan de praat te krijgen en te houden, deed erg denken aan Mad Max. En de mensen die leidden aan de ziektes, gedroegen zich als zombies en hadden ook eenzelfde soort oplossing. 

En in de moderne periode deed de film ook wel denken aan Metropolis, met een bijzonder gladgestreken samenleving, met een hoop onderhuidse spanningen. Maar Metropolis deed het toch beter. 

Een beetje een vreemd punt is wel dat in de late jaren '20 en de vroege jaren '30 vrouwen als astronauten die de ruimte ingaan, geen enkel probleem zijn (zie ook Frau im Mond). Maar de eerste vrouwen in de ruimte gingen pas in de jaren '60. En nog steeds zijn vrouwen ook in de ruimte enorm in de minderheid. 

Alleen interessant als je erg geïnteresseerd bent in science fiction films. 

De Blauwe Engel

Laatst was het weer tijd om film te kijken via Jitsi, Der Blaue Engel (1930) van Josef von Sternberg met natuurlijk de hoofdrol door Marlene Dietrich (Around the World in 80 Days, The Garden of Allah) en Emil Jannings. De film is naar een boek van Heinrich Mann. 

Der Blaue Engel

Spoilers

De film is uit 1930, dus inmiddels 92 jaar oud. En het boek waar het op gebaseerd is nog veel ouder (uit 1905), dus een waarschuwing zou eigenlijk niet meer hoeven, toch?

De film begint met een slaperig stadje, dat langzaam aan de dag begint. Overal hangen posters voor danseres Lola Lola (Dietrich), die in het lokale cabaret Der Blaue Engel een spannende dans- en zangshow verzorgt. Dan komen we aan bij Professor Rath (Jannings), een oudere, alleenstaande man, die een zeer ordentelijk leven leidt tussen zijn boeken. Hij geeft les op het lokale Gymnasium, waar hij moeite heeft om zijn (mannelijke) leerlingen in de hand te houden. 

Zijn leerlingen laten pikante foto's van Lola Lola rondgaan, waar Professor Jannings natuurlijk paal en perk aan wil stellen. Hij neemt de foto's in en gaat die avond naar Der Blaue Engel om de zedeloze mensen aldaar eens goed te vertellen wat hij van hen denkt. 

In Der Blaue Engel wordt Professor Rath al snel in de war gebracht. Het is een drukke bedoening, overal lopen spelers rond, waaronder een zeer tragische clown. Uiteindelijk belandt hij backstage, waar hij Lola Lola ziet, terwijl zij zich omkleedt. Zijn studenten zijn er ook en hij probeert hen op te sporen, zodat zij hun gepaste straf kunnen krijgen. Terwijl Professor Rath heibel schopt in het Cabaret, stoppen zijn studenten ongezien het ondergoed van Lola Lola in zijn jaszak. 

De volgende morgen treft Professor Rath het ondergoed van Lola Lola aan. Hij grijpt dat aan als reden om weer terug te keren naar Der Blaue Engel om het terug te geven aan Lola Lola. Dit keer brengt hij de nacht met haar door. Dit heeft meteen effect op zijn werk als leraar. Hij komt te laat op het werk, en zijn leerlingen respecteren hem nu helemaal niet meer. Hij wordt ontslagen. 

Maar Professor Rath heeft een nieuw doel in het leven, zijn Lola Lola. Als snel vindt er een huwelijk plaats. Maar zodra de roze wolken zijn opgetrokken, is het leven met een danseres en zangeres in een Cabaret toch niet zo makkelijk. Lola Lola blijft zingen en dansen in uitdagende kledij. Bovendien moet Rath nu ook de pikante foto's van zijn vrouw aan de man brengen, als ze tenminste willen eten. 

En hun situatie verslechterd verder. Rath moet ook optreden, als hij deel wil blijven uitmaken van de troupe van zijn vrouw. Hij kan echter niets, dus wordt hij een soort kop van jut in de show van een goochelaar. En uiteindelijk keren ze terug in de stad waar Rath vandaan komt. Voor het oog van zijn voormalige collega's een leerlingen worden er eieren achter zijn oren vandaan getoverd en kakelt hij als een haan. Ondertussen heeft zijn vrouw zich gestort in de arme van de aantrekkelijke Sterke Man (Albers)van het Cabaret. 

Professor Rath keert terug naar zijn klaslokaal en sterft daar, een gebroken man. 

Conclusie 

Der Blaue Engel is zo oud, hij is op Youtube te vinden. Kijk hem vooral eens. 

Dit is (een van) de eerste Duitse film met volledig geluid. En er wordt meteen leuk mee gespeeld. De liedjes van Lola Lola worden natuurlijk breed uitgemeten en spelen een rol in de film. Maar er wordt ook gebruik gemaakt van Diëgetische muziek en geluid. De spelers in het verhaal openen en sluiten steeds deuren en ramen. En daarmee komt geluid de scene in (of er juist uit). Zo worden de geluiden van de stad buitengesloten wanneer Professor Rath de ramen van het klaslokaal sluit en horen we de geluiden van het podium van Der Blaue Engel komen, wanneer mensen de kleedkamer van Lola Lola in- en uitlopen. 

Verder is deze film ook een (laat) voorbeeld van Expressionisme in de film. De woning van Professor Rath staat vol met boeken en zijn ontbijtje is voorspelbaar en ordentelijk, net als de rest van zijn leven. Zijn tocht door de stad naar Der Blaue Engel is voorzien van allerlei scheefstaande huizen, en laat zo zien hoe hij afdaalt in chaos (en uiteindelijk waanzin) als hij naar Lola gaat. En Der Blaue Engel is een chaotische verzameling van mensen, kleding en rekwisieten. Ook loopt daar steeds een tragische clown door het beeld, die verder vrij weinig doet, maar binnen de kortste keren heeft Professor Rath die rol overgenomen. 

De tuin van Allah

Het was weer tijd voor een filmavond via Jitsi (Ik wil zo graag weer eens in het echie mensen op bezoek hebben). Dit keer was het tijd voor The Garden of Allah (1936) van Richard Boleslawski. In de hoofdrollen spelen Charles Boyer (Around the World in 80 Days) en Marlene Dietrich (Around the World in 80 Days). In kleinere rollen zagen we ook nog Basil Rathbone (The Hound of the Baskervilles, The Court Jester), John Carradine (Around the World in 80 Days, The Ten Commandments, The Hound of the Baskervilles) en Henry Brandon (The Searchers). De film werd geproduceerd door David. Selznick, die later ook Gone with the Wind en Rebecca zou produceren. 

De film is gebaseerd op het gelijknamige boek uit 1904 van Robert Smythe Hichens. Het boek was meteen een sensatie en is wel drie keer verfilmd, in 1916, 1927 en dan deze versie uit 1936. Deze versie was genomineerd voor de muziek en won voor de cinematografie (in kleur!). 

Spoilers

De film opent met Domini Enfilden (Dietrich), die na een lange tijd zorgen voor haar zieke vader, na zijn dood niet goed weet wat zij aanmoet met haar leven. Zij is diep religieus en keert terug naar nonnen waar zij les van heeft gehad als jong meisje, de enige plek waar zij ooit gelukkig was. Deze adviseren haar om de woestijn in te gaan. Daar, in alle eenzaamheid, zal zij vast nader tot God komen wordt het duidelijk wat haar doel verder moet zijn. 

Ondertussen krijgt een klooster in Noord Afrika bezoek van Kapitein de Trevignac (Marshal) van het Franse Leger. De Abt ontvangt hem hartelijk en schept op over de lokale likeur Le Garnine. Deze wordt alleen gebrouwen door een Monnik, die het recept pas deelt op zijn sterfbed. Wanneer de Kapitein deze Monnik Antoine wil spreken, blijkt dat hij het klooster verlaten heeft. De Abt pakt dit nog redelijk flegmatiek op en hoopt dat de Monnik door invloed van God zijn weg terug zal vinden naar het juiste pad. 

In de trein naar het stadje van Ben Mora ontmoet Domini Enfilden een wat verlegen jongeman, Boris Androvsky. later redt hij haar van een opstootje. Boris begeleid Domini veilig naar buiten en terug naar haar kamer. Daar blijkt hij in hetzelfde hotel te logeren als zijzelf. Domini maakt ook kennis met Graaf Fedinand Canteoni (Rathbone), die wel geïnteresseerd is in deze mooie dame. Hij leeft half in de woestijn en vertelt haar hoe mooi deze Garden of Allah kan zijn.

Ondertussen doet ook een Zand Waarzegger (Carradine) voorspellingen dat Domini haar geluk zal vinden in de woestijn, maar dat haar reis slecht af zal lopen. 

Domini en Boris worden verliefd en trouwen snel. Hun wittebroodsweken brengen zij door in de woestijn. Daar treffen zij ook Kapitein de Trevignac. Hij herkent de likeur die Boris serveert en confronteert Boris alleen met zijn verbroken beloften. Kapitein de Trevignac vertrekt boos en informeert Graaf Canteoni, die ook op Boris komt inpraten. Ondertussen krijgt Domini door dat er iets speelt uit het verleden van haar nieuwe man. 

Boris bekent alles aan zijn vrouw, hij wil met haar verder, ondanks het schuldgevoelens. Maar Domini vindt de geloften aan God en de kloosterorde even belangrijk als zijn huwelijksgeloften. En die huwelijksgeloften heeft hij later afgelegd. Er zit niets anders op dan terug te keren naar het klooster en weer als monnik te gaan leven. 

 Conclusie

Deze film was het net niet. Wat gek was, er zaten verschillende goede acteurs in uit die tijd. Dietrich, Boyer, Rathbone en Carradine kunnen niet zoveel verkeerd doen. De muziek en de beelden waren prachtig. Maar ergens kwam het toch niet lekker samen. 

Dietrich moest een overkomen als jong, onschuldig, gelovig en zeer gepassioneerd. Maar ze kwam toch te oud en te werelds over, waardoor haar conflict tussen haar eigen wensen en de hemelse wetten, die zij ook na wil leven, niet lekker uit de verf kwam. Ze was 35 ten tijde van de film, waarschijnlijk toch iets te oud. En ook de verschillende zeer moderne en stadse outfits die ze droeg in de binnenlanden van Algerije droegen niet bij aan het beeld van een beschut opgegroeide jongedame. 

Boyer was ook iets te beschaafd en gepolijst om overtuigend een eveneens beschut opgegroeide monnik te kunnen zijn. Bovendien was zijn acteerwerk eerder bloedeloos en houterig dan verlegen en onwerelds, waar ze kennelijk voor wilden gaan. De bedoeling was dat hij werd overvallen door de openlijke sensualiteit van het Algerijnse leven, en zijn gevoelens voor Domini. Maar het kwam over alsof hij ziekelijk was. 

Verder is het verhaal ook niet geheel geloofwaardig. Het is overduidelijk dat Boris iets te verbergen heeft over zijn verleden. Ik was daar toch even dieper ingedoken, voor ik op stel en sprong met zo iemand zou trouwen. 

Zelfs filmposters liegen, 
er is geen dreigende woestijnprins.

De film deed me wel erg denken aan de andere woestijn-romance, die ook verfilmd is, The Sheik. Hier was gelukkig geen sprake van geweld, seksueel misbruik of andere enge zaken. Maar veel racisme zat er toch nog wel in. Het "Arabisch" dat gesproken wordt is niet meer dan gebrabbel en het is duidelijk dat wanneer je in Algerije buiten de invloed van de blanke mensen komt, het verderf meteen om zich heen grijpt. De Arabieren zijn verstandelijk beperkt (Hadj, Brandon), lichamelijk gemankeerd (Caradine, onder andere) of seksueel losbandig. Het is het beste voor goede, blanke mensen om zich daar zover als mogelijk van te houden. 

De film is best aardig om naar te kijken en met vijf kwartier duurt het ook niet lang. Maar de film is geen hoogvlieger. Kijk dit alleen als je geïnteresseerd bent in het complete oeuvre van Dietrich, Boyer of Rathbone, of in imposante filmmuziek.

Alweer de Hond van de Baskervilles

Een tijdje geleden keken we de verfilming van The Hound of the Baskervilles uit 1959 en die was maar matig. Maar The Hound of the Baskervilles is ook verfilmd in 1939. Deze versie is gemaakt door Sidney Lanfield en heeft Basil Rathbone (The Adventures of Robin Hood, The Court Jester) en Nigel Bruce (She (1935) en Rebecca) in de belangrijkste hoofdrollen. Verder zien we nog John Carradine (The Ten Commandments, Around the World in 80 Days). 

Dit was de eerste film van een hele serie Sherlock Films met Rathbone en Bruce als Sherlock en Watson, er volgende nog meer dan 10 films met dit duo. 

Spoilers

Er valt weinig meer te spoilen. Het oorspronkelijke verhaal van Sir Arthur Conan Doyle is uit 1902, en het is hier zelfs eerder besproken. 

Dr. Mortimer (Atwill) brengt een bezoek aan Sherlock (Rathbone) en Watson (Bruce) met zijn zorgen om Henry van Baskerville, die uit Amerika komt om bezit te nemen van het landgoed Baskerville in Devonshire. Zijn verre voorouder Hugo (Forbes) is gestorven door een grote hond en onlangs is ook Sir Charles gestorven. Hij was de oom van Henry en de reden dat Henry nu erfgenaam is. 

Sherlock gelooft niet in vervloekingen die eeuwenlang hun kracht behouden. Maar hij heeft ook geen tijd om dit mysterie uit te zoeken. Hij stuurt Watson. Deze gaat met Sir Henry (Greene) en Dr. Mortimer naar Devonshire en installeert zich daar. 

Al snel blijkt dat er inderdaad vreemde dingen gaande zijn in Devonshire. Een ontsnapte gevangene maakt de Moors onveilig, af en aan is het gehuil van een hond te horen, de bediening van Baskerville heeft duidelijk wat te verbergen (Carradine) en mensen lijken meer te weten dan ze zeggen. Watson houdt Sherlock braaf op de hoogte van alles wat er gebeurt. 

Uiteindelijk blijkt dat Sherlock dichterbij was dan iedereen dacht. Hij weet de verschillende mysteries tijdig op te lossen en de boef wordt gevangen. 

Conclusie

Deze film is veel beter dan de verfilming uit 1959. Waar die film te zeer bleef hangen op het mysterie en spookachtige effecten van een vervloeking, wordt je hier veel meer meegenomen in de intriges, waardoor de ontknoping wat minder als een totale verrassing komt. 

Verder is Basil Rathbone ook goed gecast als Sherlock, geen wonder dat die vaker terug mocht komen Bruce als Watson is ook goed op zijn plaats en is hier gelukkig minder dom en nalatig dan in de latere film. 

Verder zijn de verlaten en gevaarlijke moerassen van Devonshire bijna een karakter op zich. Iedere avond zijn er nevelen en toch moeten mensen de gevaarlijke route over het moeras nemen. Geen wonder dat dat steeds verkeerd afloopt. 

Als je moet kiezen uit verfilmingen van the Hound of the Baskervilles, kies dan deze. 

The Gay Divorcee

Onlangs was er weer een screwball-comedy op TV, The Gay Divorcee (1934) van Mark Sandrich met Fred Astaire en Ginger Rogers. In deze film werd ruimte gemaakt voor liedjes en dans en is daarmee meer een musical. 

The Gay Divorcee

Enige tijd geleden zag ik Bringing Up Baby, ook een screwball-comedy uit dezelfde tijd. Kenmerk van deze films is dat ze komisch zijn, romantische verwikkelingen kennen, maar daarbij ook sociale conventies op hun kop zetten. En dat gebeurt in deze film ook allemaal. 

Spoilers

De film opent met de Amerikaanse Guy Holden (Astaire) en Britse Egbert Fitzgerald (Everett Horton), twee vrienden die in Parijs hun vakantie afronden. In een restaurant blijken ze beiden geen geld bij zich te hebben. Gelukkig is Guy Holden een beroemd danser en hij geeft een korte show weg om de rekening te kunnen betalen. 

Eenmaal aangekomen in de haven van Londen ziet Guy Holden een jongedame die met haar rok vastzit aan een koffer van haar tante. Guy maakt haar los, maar scheurt daarbij de rok. De dame in kwestie is boos en neemt de overjas van Guy mee om nog fatsoenlijk over straat te kunnen. Guy is diep onder de indruk van haar. 

Een dag later wordt de jas terugbezorgd, maar zonder kaartje of gegevens van de jongedame. En Guy realiseert zich dat hij geen mogelijkheid heeft om haar terug te vinden. Hij besluit om heel Londen af te struinen, in de hoop haar tegen te komen (De bevolking van London was meer dan 8 miljoen mensen in de jaren '30 van de 20ste eeuw. Dus Guy kon kiezen uit meer dan 4 miljoen vrouwen.). Uiteindelijk botst hij met zijn auto tegen haar auto. De vrouw vlucht weg en Guy zet de achtervolging in. In een park even buiten Londen weet hij haar klem te zetten en een aanzoek te doen. De vrouw weet weer te vluchten, maar geeft wel haar naam, Mimi. Guy kan Mimi niet meer terugvinden. 

Maar ondertussen heeft zijn vriend Egbert, een advocaat, een nieuwe zaak gekregen. De tante van Mimi, Hortense (Brady) wil haar nicht Mimi helpen met het verkrijgen van een scheiding van haar echtgenoot. Dat is in deze periode nog niet makkelijk en mag alleen wanneer overspel aantoonbaar is. Egbert regelt dat Mimi naar een toeristisch oord aan zee gaat, zodat zij betrapt kan worden met een "professionele vreemdganger", in dit geval Italiaan Tonetti (Rhodes). Mimi en Hortense gaan naar de badplaats. En Egbert zal er ook zijn, met Guy, om de zaak van dichtbij te kunnen volgen. 

In het hotel komen Guy en Mimi elkaar natuurlijk tegen. En meteen beginnen de verwarringen. Mimi denkt dat Guy de "professionele vreemdganger" is, omdat hij rondhangt met Egbert. Guy denkt dat Mimi ineens heel wat hartelijker tegenover zijn avances staat. Maar in de loop van de avond loopt alles in het honderd. Mimi valt voor Guy, Guy realiseert zich dat zij nog getrouwd is, de echte Tonetti duikt op en uiteindelijk ook de aanstaande ex-echtgenoot. 

Gelukkig wordt alles snel opgelost en is Mimi vrij om het aanzoek van Guy te accepteren. 

Conclusie

Deze film vond ik maar meh. 

En dat ligt voornamelijk aan het feit dat Fred Astaire hier overkomt als een enge stalker. Wanneer er een vrouw in de problemen zit, weigert hij om er op haar verzoek een professional bij te halen. Daarna vernielt hij haar kleding, zodat ze niet fatsoenlijk over straat kan. Dan geeft hij haar een jas in de hoop haar haar naam of adres te kunnen ontfutselen. Daarna struint hij de straten van Londen af op zoek naar haar. Daarna achtervolgt hij haar en rijdt haar klem om haar een totaal ongepast aanzoek te doen. Als hij haar dan per toeval weer tegenkomt, gaat hij vrolijk verder waar hij gebleven was. 

Vroeger werd hardnekkig belagen nog gezien als romantisch, maar ik kreeg er maar een nare smaak in mijn mond bij, waardoor ik de hoofdpersoon erg onaangenaam vond. 

Verder was een scheiding krijgen in die tijd ook nog niet makkelijk. Er moet overspel aangetoond worden. Maar wanneer Mimi alleen is met Guy, terwijl zij denkt dat hij de "professionele vreemdganger" is, is zij toch bang dat hij de zakelijke afspraak niet begrijpt en haar aan zal randen. Guy denkt hetzelfde, wanneer zij later de avond door moeten brengen met Tonetti. Vandaar dat Tonetti wordt vastgebonden. 

Allemaal erg eng en beklemmend en niet echt passend bij een luchtige musical. 

Maar het musical gedeelte is prachtig. Er zitten wat leuke liedjes tussen en de dansers zijn fantastisch. Fred Astaire en Ginger Rogers voorop natuurlijk, maar er zijn ook danspartijen met grote groepen en die zien er fantastisch uit, en dan natuurlijk vooral het meer dan 17 minuten durende nummer The Continental. 

En de snedige conversaties tussen Guy en Egbert zijn hilarisch, net als Hortense als vergeetachtige dame met een oog voor leuke mannen. 

Ik kan zien waarom het een klassieker is geworden, maar inmiddels is het plot van de film te zeer verouderd om nog echt leuk te zijn. 

 

Bringing up baby

Onlangs keken Sander en ik weer eens een film uit de hele oude doos, Bringing up baby (1938) van Howards Hawks en met Cary Grant en Katharine Hepburn in de hoofdrollen. In een kleinere rol zien we nog Leona Roberts (Gone with the Wind). 

Spoilers

De film is natuurlijk al erg oud (82 jaar!) maar een waarschuwing is misschien wel op zijn plek. 

De film opent met Paleontoloog David Huxley (Grant) en zijn verloofde Ms. Swallow (Walker). Beiden werken in het museum aan het reconstrueren van een skelet van een enorme Brontosaurus en zij wachten met smart op een laatste bot, de Intercostal Clavicle. Het aanstaande huwelijk zal niet erg gepassioneerd zijn, aangezien Ms. Swallow leeft voor haar wetenschappelijke werk. 

Verder moet David die middag golfen met Advocaat Peabody (Irving), die geld van een zeer rijke weduwe Elizabeth Random beheert. Zij overweegt een miljoen te doneren aan het museum. Hun rondje golf wordt onderbroken door Susan Vance (Hepburn), een onhandige, rijke jongedame, die alles in het honderd laat lopen. De golfpartij komt voortijdig tot een einde. 

Die avond probeert David het nog een keer in een duur restaurant met Peabody. Maar weer komt hij Susan tegen en na een hoop verwisseling van identiteiten, handtasjes, gescheurde kleding en nog meer hilariteit weet hij nog niet de miljoenendonatie voor zijn museum te regelen.  

De volgende dag krijgt Susan een Luipaard (Baby) afgeleverd in haar hotelkamer. Hij is van haar broer, een onderzoeker in Zuid Amerika. De stad is geen plek voor een Luipaard en zij wil hem naar de boerderij van haar tante brengen. Zij heeft geen enkele mogelijkheid om de Luipaard naar haar tante te krijgen. Maar gelukkig kent ze iemand...Ze denkt dat David Zoöloog is, in plaats van een Paleontoloog. Met een telefoontje waarin ze doet of ze wordt aangevallen, lokt ze David naar haar kamer. Waarna ze de Luipaard laat ontsnappen. Voor David goed en wel begrijpt wat er gaande is, is hij met Susan en de Luipaard op weg naar haar tante, Elizabeth Random (Robson), de potentiële donor voor het museum van David. 

Susan heeft besloten dat ze verliefd is op David en probeert hem bij haar te houden. Ze steelt zijn kleren en dwingt hem zo in haar badjas rond te lopen. Inmiddels is ook de Intercostal Clavicle geleverd. Maar deze wordt onmiddellijk gestolen en begraven door George, het hondje van Elizabeth Random. 

Na nog veel meer hilariteit en onduidelijkheden en de introductie van nog een Luipaard (ontsnapt uit een circus en met gedragsproblemen) besluit Elizabeth om het miljoen niet aan het museum te geven, maar aan Susan en besluit Ms. Swallow dat zij niet langer wil trouwen met David, aangezien hij op stap ging met Susan. Ook is de Intercostal Clavicle verdwenen, begraven als bot door George. David zit in zak en as, zijn levenswerk is ingestort. 

Maar dan verschijnt Susan weer. Zij heeft het bot gevonden, door George drie weken lang in de gaten te houden. Bovendien heeft zij het geld van haar tante gekregen. En na alle hulp van David wil zij het aan zijn museum schenken. En de liefde tussen hen bloeit alsnog op. 

Conclusie

Dit is een hilarische film! Susan Vance is waarschijnlijk het eerste voorbeeld van een Manic Pixie Dream Girl, een meisje dat met haar opgewekte, chaotische levensstijl de saaie en suffe mannelijke held van het verhaal wat laat ontdooien. En ze is ook werkelijk knettergek, ze kan niet onthouden welke auto van haar is (ze steelt er tot twee keer toe één!), ze heeft geen enkel probleem met diefstal van kleding en gijzeling van de man die ze liefheeft. Maar uiteindelijke komt ze wel over de brug voor de mensen waar ze om geeft. 

En Cary Grant is ook hilarische als wat saaie, maar betrouwbare man die tot het uiterste gedreven wordt door een vrouw en haar gekke familieleden. Als hij uit de bocht vliegt is fantastisch om te zien. 

Mocht deze film nog eens voorbij komen, mis hem niet. 

 

M - Eine Stadt sucht einen Mörder

Wegens Corona kijk ik alleen nog maar film via een video verbinding. Ik kan niet wachten tot ik weer eens mensen in mijn huis kan ontvangen. Dit keer keken we M - Eine Stadt sucht einen Mörder (1931) van Fritz Lang en met Peter Lorre (Casablanca, The Raven, 20.000 Leagues under the Sea) in de hoofdrol (en misschien wel zijn belangrijkste rol).

Deze film is net als Nosferatu en Das Cabinet Des Dr. Caligari een voorbeeld van de Duitse Expressionistische film, die zo populair was in de jaren '20 en '30 van de vorige eeuw. Maar deze film gaat over een serie-moordenaar. Omdat ik nog steeds het rollenspel in de Weimar - jaren van Berlijn af wil maken, zie ik dit als belangrijke achtergrond-kennis. 

Spoilers

De film is inmiddels 89 jaar oud, maar was nog steeds een verrassing voor mij, dus een waarschuwing is wel op zijn plek. 

De film opent met een stel kinderen die een gruwelijk Iene Miene Mutte spelen, waarbij het rijmpje gaat over vermoord worden met een bijl (dit kan verwijzen naar een aantal serie-moordenaars actief in Duitsland in deze periode). Het rijmpje werkt de moeders uit de omliggende woningen op de zenuwen. En het is terecht dat de moeders zenuwachtig zijn, want er is een kinderlokker en -moordenaar actief in de stad. 

Een werkende moeder wacht totdat haar dochter Elsie Beckman thuiskomt uit school, maar Elsie komt onderweg een vriendelijke man (Lorre) tegen, die een ballon voor haar koopt en Elsie komt uiteindelijk nooit thuis (Een paar hele suggestieve shots van een wegrollende bal, een verdwaalde ballon en een leeg kinderbordje werkten mij als moeder ook wel op de zenuwen).

En dan krijgt de film wat meer vaart. De paniek slaat toe in de stad, Elsie is niet het eerste kind dat verdwenen en vermoord is. En iedereen die nu met een kind spreekt is verdacht, een oude man wordt bijna gelyncht door een woedende menigte als hij een meisje naar huis wil sturen. De politie staat ook onder enorme druk om de moordenaar te binden. En ze worden overspoeld door meldingen van mensen en getuigenissen die elkaar tegenspreken. Ze halen alles uit kast om de moordenaar te vinden, de modernste technieken worden gebruikt (Nee echt, ik dacht dat ik keek naar CSI: Berlin). 

Zelfs de criminele onderwereld van de stad krijgt last van deze moordenaar. De politie doet steeds maar invallen om de moordenaar te vinden. Ze vinden de moordenaar niet, maar voeren wel steeds criminelen voor andere feiten af. Dit verstoord de operaties maar, bovendien zijn de meeste criminelen zelf ook vader, ze willen hun eigen kinderen ook beschermen. 

En dan wordt het een race tussen de politie en de criminelen om de man te vinden. De politie zet steeds meer middelen in om de kindermoordenaar te vinden. Ze doorzoeken patiëntgegevens van psychiatrische instellingen. Maar de criminelen laten zich ook niet onbetuigd, zij sturen alle bedelaars de straat op om kinderen in de gaten de houden. Beide methoden hebben succes. De politie vindt de woning van de moordenaar, waar hij zijn brieven naar de pers schreef. Maar de bedelaars vinden de moordenaar zelf en zetten de achtervolging in. 

Uiteindelijk vlucht de moordenaar een kantorencomplex in, onmiddellijk infiltreren de criminelen het pand om de moordenaar te vinden. De politie wacht in het huis van de moordenaar tot hij weer thuiskomt. 

De moordenaar kan niet vluchten en wordt door de criminelen meegenomen naar een soort informeel gerechtshof, waar zij recht willen spreken. De moordenaar houdt nog een vlammende toespraak over zijn problemen, hij heeft een duivel in zich, waar hij niets aan kan doen. Maar de criminelen zijn alleen maar crimineel omdat ze lui en slecht zijn. Zij hadden nog de keuze voor een eerbaar leven. Ook de advocaat van de moordenaar houdt nog een betoog, de andere criminelen hebben ook allemaal gruwelijke misdaden op hun geweten, bovendien is het overduidelijk dat deze moordenaar gek is. Hij hoort thuis in een instituut, hij hoort geen straf te krijgen. 

Maar voordat de straf van de criminelen uitgevoerd kan worden, komt de politie toch de moordenaar en de criminele bende op het spoor en de moordenaar wordt volgens het gewone strafrecht bestraft. Maar wat maakt dat uit? Elsie is nog steeds dood.  

Conclusie

Whew! Wat een film! En hij is gratis te kijken, met ondertiteling. 

Dit is een hele aangrijpende film en ik heb een paar keer echt op het puntje van mijn stoel gezeten. Door nooit te laten zien wat er met de kinderen gebeurd, slaat je fantasie volledig op hol. De suggesties die gewekt worden met een wegrollende bal en een leeg kinderbordje zijn vreselijker dan wat je je voor kan stellen. 

Verder is Peter Lorre ook fantastisch in zijn rol als moordenaar Hans Becket. Hij lijkt een gewone, onopvallende man, nauwelijks een gevaar. Maar in hem huizen demonen die hem drijven tot het keer op keer weglokken van kinderen en hen dan te vermoorden. Wanneer hij eindelijk kan vertellen wat hem drijft, wordt ook duidelijk hoe diep de waanzin gaat bij hem. 

Maar niet alleen is dit een film over een seriemoordenaar, het is ook een film over de problemen in Duitsland kort na WOI. Er is veel armoede, vrouwen staan er alleen voor bij de opvoeding van hun kinderen, wat ze moeten combineren met het verdienen van geld. Hierdoor kunnen zij te weinig toezicht houden op hun kinderen, die zo slachtoffers worden van mensen met slechte bedoelingen. Bovendien zijn er kennelijk zoveel bedelaars (vaak verminkte oorlogsveteranen), dat zij alle kinderen in een vrij grote stad zo goed in de gaten kunnen houden dat zij snel een kindermoordenaar kunnen lokaliseren. 

Daarnaast tiert de criminaliteit welig. De criminelen kunnen zich organiseren in bendes die hun criminele operaties inrichten alsof het een bedrijf is. Bedreigingen voor de bedrijfsvoering, zoals een moordenaar die teveel aandacht van de politie trekt, moeten collectief worden uitgeschakeld. 

Tot slot zijn de eerste tekenen van een politiestaat ook al zichtbaar. Aan de ene kant doet de politie steeds invallen bij bekende verzamelplaatsen van criminelen, zonder dat zij aanwijzingen hebben, dat de crimineel die zij zoeken ook daadwerkelijk daar te vinden. Mensen die niet kunnen bewijzen wie zij zijn (en verder niets anders verkeerd doen) worden meteen opgepakt en gestraft. Daarnaast wordt er zonder problemen geneusd in medische dossiers, in de hoop uit de honderden dossiers aanwijzingen over een moordenaar te vinden. 

Aan de andere kant zijn de criminelen ook geen opgewekte groep anarchisten die daartegen in opstand komen. Ook zij staan onder strakke leiding van de Schränker, die met harde hand de zoektocht naar de moordenaar leidt. De opbrengsten van de verschillende criminele ondernemingen moeten weer op peil gebracht worden. Dat de meeste criminelen alsnog levens vol armoede en gevaar leven, interesseert de leiding ook niet. 

Oh en iedere film over serie-moordenaars of politie onderzoek die je ooit hebt gezien is schatplichtig aan deze film, vooral eens kijken dus. 

De avonturen van Robin Hood

Via via heb ik de DVD van The Adventures of Robin Hood (1938) op de kop kunnen tikken. Deze oude film van Michael Curtiz en William Keighey en met Errol Flynn, Olivia de Havilland (Gone with the Wind) en Basil Rathbone (The Court Jester) in de hoofdrollen is met recht een klassieker.

De eerste verhalen over Robin Hood ontstonden in de 14e eeuw, hij was toen een volksheld die stal van de rijken en gaf aan de armen. Pas later werden de activiteiten van Robin Hood in verband gebracht met een conflict tussen Koning Richard Leeuwenhart en Jan Zonder Land aan het einde van de 12e eeuw.

Spoilers

De film opent met het nieuws dat Koning Richard Leeuwenhart (Hunter) gevangen is genomen in Oostenrijk, toen hij terugkeerde van de Kruistochten naar Engeland. Zijn jongere broer, Prins John (Rains), maakt meteen van de gelegenheid gebruik om de macht te grijpen, samen met Sir Guy of Gisbourne (Rathbone) en de Sheriff van Nottingham (Cooper, ook in Rebecca). Dit leidt natuurlijk onmiddellijk tot wrede onderdrukking van de (Saksische) bevolking door de wrede (Normandische) elite!

Maar er is een dappere man die weerstand biedt! Sir Robin of Locksley (Flynn), een van de weinige Saksische edelmannen, verzet zich tegen Prins John en zijn schrikbewind. Het begint ermee dat hij een arm boertje redt van de aanklacht van stroperij door Sir Guy of Gisbourne. Daarna geeft hij tijdens een feest van Prins John aan dat hij zich zal blijven verzetten tegen de regering van Prins John en dat hij altijd trouw zal zijn aan Koning Richard. Daarna volgt een spectaculaire ontsnappingsscene, met veel gezwier aan kandelaars. Maid Marian (de Havilland) vindt Robin een vreselijke blaaskaak, natuurlijk.

Sir Robin trekt zich terug in het woud van Sherwood en verzamelt al snel een groepje dappere mannen om zich heen. Aangezien de onderdrukking van de bevolking door blijft gaan, is er geen tekort aan mensen die zich bij Robin willen aansluiten.
Tijdens een overval weten Robin Hood en zijn mannen een transport van goud en goederen buit te maken, begeleid door Sir Guy of Gisbourne, de Sheriff van Nottingham en Maid Marian. De buit wordt ingepikt, de edelen gegijzeld en Robin Hood maakt van de gelegenheid gebruik om aan Maid Marian te laten zien wat voor een wrede daden de Normandische overheersers begaan. Maid Marian is onder de indruk van de dapperheid van Robin Hood en ontdooit wat.

Sir Guy of Gisbourne en de Sheriff van Nottingham worden weer vrij gelaten en zinnen op wraak. Samen met Prins John bedenken zij een boogschiet-wedstrijd met een gouden pijl uit handen van Maid Marian als prijs. Hier moet Robin Hood toch zeker op afkomen, waarna hij gevangen genomen kan worden. Het gemene plan verloopt naar wens. Maar Maid Marian staat de mannen van Robin Hood bij en helpt bij zijn bevrijding en ontsnapping.

Prins John en Guy van Gisbourne hebben door welke rol Maid Marian heeft gespeeld en zij zetten haar gevangen. Het ziet er somber uit voor onze helden. Maar gelukkig heeft de ware koning zich weten te bevrijden en in vermomming treft hij Robin Hood. Robin Hood en Koning Richard Leeuwenhart weten Prins John en de zijnen te verslaan en alles komt weer goed.

Conclusie

Dit is een fantatische film en ik begrijp waarom deze film het genre van de Swashbuckling hero zo op de kaart heeft weten te zetten. Robin Hood is knap, heldhaftig en grappig. Hij levert een nobele strijd en iederen kan zich achter hem scharen. Bovendien is het tempo van de film hoog. De gevechten, intriges en romantische stukken wisselen elkaar in snel tempo af, waardoor er voor iedereen wat wils is. 

Verder zijn de acteurs goed, Robin en Marian zijn knap en nobel, Rathbone als Guy van Gisbourne is gemeen en gelikt. 

De aankleding is ook erg mooi. De film is in Technicolor en om dat goed te laten zien zijn de kleding van de edelen en mooie dames in veel verschillende kleuren, wat de film leuk maakt om naar te kijken. Verder wordt de film ook ondersteund door goede muziek, wat het geheel naar een hoger plan tilt. 

Geen wonder dat dit een enorme hit was en als voorbeeld diende voor veel latere films. Gaat dat vooral eens zien als je de kans krijgt. 

Gone with the Wind

Onlangs heb ik met vrienden weer een klassieke film gekeken en ik weet niet goed wat ik ervan moet denken. Het is Gone with the Wind (1939) van onder andere Victor Fleming en natuurlijk Clark Gable en Vivien Leigh in hun iconische rollen. Het is een verfilming van het gelijknamige boek van Margaret Mitchell. Deze film werd en wordt gezien als een topfilm, zo staat hij National Film Registry van de Library of Congres, werd dertien (13!) keer genomineerd voor een Oscar en nam er uiteindelijk acht (8!) meer naar huis, waaronder de eerste voor een zwarte actrice (Hattie MacDaniel voor Beste Vrouwelijke Bijrol). En onlangs heb ik hem gekeken met vrienden (en de twee oudste kinderen).

Iconisch

Spoilers

De film opent aan de vooravond van de Amerikaanse Burgeroorlog (1861) met een zestienjarige Scarlett O'Hara (Leigh), een jonge vrouw en oudste dochter van de O'Hara familie. Zij wonen op Tara, een plantage geleid door haar Ierse vader. Zij zijn rijk, leven in luxe en dit wordt mogelijk gemaakt door het houden van slaven. 

Scarlett is diep geschokt wanneer zij hoort van de twee mannen, die haar het hof maken, dat Ashley Wilkes (Howard), de man op wie zij een oogje heeft, later die dag zijn verloving met zijn nicht Melanie Hamilton (De Havilland) bekend zal maken. Nu zal zij die middag zeker naar de plantage Twelve Oaks gaan, om daar Ashley terug te winnen. 

Dit zet meteen ook de toon voor de rest van de karakterisering van Scarlett. Ze is rijk en mooi, mannen liggen aan haar voeten, maar zij heeft haar zinnen gezet op wat zij niet kan bereiken. Bovendien is zij geheel bereid de gevoelens van haar vrienden en Melanie te kwetsen. 

Op het feestje op Twelve Oaks is ook Rhett Butler (Gable), een vage vriend van Ashley. Dit is een recalcitrant figuur, zijn familie in Charleston (in South Carolina, de eerste staat die zich afscheidde en daarmee de Amerikaanse Burgeroorlog startte) hoeft hem niet meer te zien. Verder is hij ook tegen een strijd met de noordelijke staten, de zuidelijken zullen niet kunnen winnen. Dit zorgt ervoor dat hij geen vrienden maakt. 

Wanneer Scarlett probeert om Ashley alsnog voor zich te winnen, betoont Ashley zich standvastig en houdt vast aan zijn verloving met Melanie. Rhett hoort dit allemaal en geeft Scarlett het advies dat zij bij Ashley nooit zal krijgen wat zij zoekt en nodig heeft. 

Dan komt nieuws dat ook de staat Georgia (zeer vroeg in 1861) zich heeft aangesloten bij de Burgeroorlog. De mannen vertrekken meteen om zich in te schrijven bij het leger. Van de weeromstuit accepteert Scarlett dan maar het huwelijksaanzoek van Charles Hamilton (Brooks), jongere broer van Melanie. Zo kan zij Ashley een hak zetten en toch ook dichtbij hem zijn. 

Charles komt echter al snel om en Scarlett is een weduwe. Als weduwe gaat zij wonen bij Ashley en Melanie in Atlanta. Scarlett had zich van te voren niet bedacht wat een huwelijk en weduwschap betekent. Tijdens een bal om geld in te zamelen voor de oorlog, treft zij Rhett Butler weer. Rhett en Scarlett creëren een schandaal, door te dansen, terwijl Scarlett nog in de rouw is. 

Gevolgen van oorlog

De oorlog verloopt matig voor de zuidelijken. Familie en bekenden van Scarlett sterven. Zij verricht werk in een noodhospitaal (met wat gruwelijke scenes over verwondingen en verzorging in moeilijke situaties), samen met Melanie.
Dan wordt Atlanta belegerd (mei 1864). Veel mensen vluchten, maar Scarlett blijft achter om te zorgen voor Melanie, zoals ze Ashley had beloofd. Melanie is inmiddels zwanger, maar door de stress van de oorlog gaat het niet goed. Scarlett wordt door de omstandigheden gedwongen om het kind van Melanie ter wereld te brengen. Tegelijkertijd vallen de Noordelijke troepen Atlanta binnen. Scarlett, Melanie en haar baby kunnen maar tenauwernood vluchten met hulp van Rhett Butler.

Scarlett keert terug naar Tara, maar dat heeft ernstig geleden onder de oorlog. Haar moeder is dood, vader is waanzinnig geworden van de stress, de landerijen vernietigd en de meeste slaven ook weg. Scarlett krijgt nu als oudste dochter de taak om haar jongere zussen, haar schoonzus Melanie met kind en haar zieke vader in leven te houden. Maar haar bron van inkomsten is weg.

Scarlett zweert dat niemand van haar familie
ooit nog honger zal leiden. 

Dan begint het tweede deel van de film. Terwijl het Zuiden probeert te herstellen van de Burgeroorlog, probeert Scarlett ook haar leven weer op poten te zetten. Zij blijkt nog best talent te hebben voor het sluiten van bondgenootschappen en het zien van interessante mogelijkheden om geld te verdienen.

Scarlett hertrouwt met Frank Kennedy (Nye), die eigenlijk met haar jongere zus verloofd was. Frank heeft een succesvolle winkel en houtzagerij. Met de doortastendheid van Scarlett weet hij die uit te bouwen tot een fiks imperium. Zij is redelijk succesvol, haar familie en andere aanhang zijn goed af. Maar toch is zij nog ontevreden. 

Frank en Ashley raken betrokken bij een verzetsgroep tegen de overheersing van de Noordelijken (de Ku Klux Klan in deze periode, maar dat zegt de film niet). Frank komt hierbij om het leven en Scarlett is weer weduwe. Rhett Butler laat zijn gezicht ook weer zien en schandalig snel is Scarlet Mevrouw Butler geworden. 

Rhett is rijker dan Scarlett ooit had kunnen dromen en eindelijk leeft ze het leven dat ze altijd had willen hebben. Toch hangen er nog schaduwen over hun relatie. De periode van oorlog, honger en armoede heeft haar sporen nagelaten en Scarlett is nog altijd bang en onzeker over haar positie. Verder halen Scarlett en Rhett ook het slechtste in elkaar naar boven en is de relatie in elk geval psychisch en emotioneel gewelddadig. Bovendien droomt Scarlett nog altijd van de onbereikbare Ashley. 

Na een tijdelijke break, treffen Rhett en Scarlett elkaar weer. Maar al snel vervallen zij weer in hun oude geruzie, Scarlett komt lelijk ten val en krijgt een miskraam. Terwijl Scarlett daarvan herstelt, krijgt hun kind een dodelijk ongeluk. Na de begrafenis blijkt dat Melanie ook op sterven ligt, als gevolg van een zwangerschap. Zij drukt Scarlett met haar neus op de feiten. Ashley houdt van Melanie en Rhett houdt van Scarlett. Scarlett ziet eindelijk in wat voor een kreng ze is geweest. Maar het is te laat, Rhett hoeft haar niet meer.

En dan zweert Scarlett dat ze Rhett terug zal krijgen, wat het ook zal kosten.

Conclusie

Whew, wat een film. En ik weet niet goed wat ik ervan moet denken. Dit is een Klassieker met een grote K, maar ik vond het vreselijk. Laat ik beginnen met de plusplunten. De film is fantastisch mooi gemaakt. Prachtige plaatjes van het platteland van Georgia, de destructie van Atlanta is ook oogstrelend in beeld gebracht. Verder lopen er natuurlijk mooie mensen rond in mooie kleren. En dit alles is ondersteund met prachtige muziek. 

Maar dan, de minpunten. 

Rhett en Scarlett zijn beide onaangename personen. De enige reden dat ik wilde dat ze bij elkaar bleven, was dat ze dan elkaar tenminste van de dating-markt zouden houden. Scarlett heeft zelfs een soort extern moreel kompas in de vorm van slavin/ bediende Mammy (MacDaniel). Niet dat daar naar geluisterd wordt. 

Verder zijn de blanke mensen rondom Scarlett en Rhett niet veel beter. Iedereen houdt er verknipte ideeën over de verhoudingen tussen mannen en vrouwen, tussen blanke en zwarte mensen en tussen oorlog en vrede op na. Niet heel gek voor 1860, maar ten tijde van de film in 1939 was er al het een en ander veranderd. En nog eens 80 jaar later voelt het allemaal heel vreemd aan. 

En de historische achtergrond waartegen het verhaal plaatsvindt (en die ook een belangrijke rol in de plot-ontwikkeling speelt), wordt ook niet echt fijn weergegeven. Het is kennelijk diep tragisch dat een samenleving en economie, die gebaseerd is op verregaande uitbuiting van een bepaalde bevolkingsgroep, zodat een andere bevolkingsgroep op het terras kan zitten in Mint-Juleps kan drinken, ten onder gaat. Het is bijna net zo erg als de ondergang van Koning Arthur en zijn Hof van Camelot. Ik had het er allemaal een beetje moeilijk mee. 

En weer zien we hoe een diep dysfunctionele relatie als een nastrevenswaardig romantisch ideaal wordt gepresenteerd. Ik ageer er maar weer eens tegen met de signalenlijst van potentieel gewelddadige partners. We hebben het wel eens eerder besproken, bij The Sheik (20 jaar ouder dan dit verhaal), 50 Shades en Behind the Candelabra. Bij 3 verbreek je de relatie, bij meer dan 3 ren je weg en bij meer dan 5 ren je weg zonder eerst je spullen te pakken. 

Rhett Butler vertoont:

1. Jaloezie - halve check, hij is jaloers over Scarlett's contact met Ashley, maar dat is terecht. 
2. Bezitterigheid - nee, Rhett is een ongewone Zuidelijke man, Scarlett mag doen wat ze wil. 
3. Controlerend gedrag - halve check, wanneer ze eenmaal een kind hebben, wil Rhett dat Scarlett zich beter gedraagt, zodat haar kind meer kansen heeft. 
4. Schelden - Nee, hij blijft een heer.
5. Kleineren - Check, vanaf het eerste moment dat Rhett Scarlett ontmoet. 
6. Bedreigen - Check, er zitten een paar nare scenes in waarin Rhett Scarlett bedreigt met geweld. Er is zelfs een zeer ambigue scene waarin Scarlett wordt verkracht door Rhett. 
7. Isoleren - Nee. 
8. Stemmingswisselingen en wisselend gedrag - Check, Rhett is altijd erg onvoorspelbaar naar Scarlett toe. 
9. Schuld geven aan anderen - Halve check, Rhett geeft Scarlett de schuld van zijn gedrag. 
10. Beslissingen nemen voor anderen - Nee.

Dat zijn 3 hele en 3 halve checks, rennen Scarlett! Maar vrouwen zijn niet de enige slachtoffers van geweld in een relatie. 

Katie Scarlett Hamilton - Kennedy - Butler nee O'Hara vertoont: 

1. Jaloezie - halve check, Scarlett wil geen kinderen meer, maar wanneer Rhett seks heeft met andere vrouwen wordt ze boos. 
2. Bezitterigheid - halve check, net als boven.
3. Controlerend gedrag - Nee, het lukt haar niet Rhett te beheersen, wat hem waarschijnlijk zo aantrekkelijk maakt. 
4. Schelden - halve check, alleen in tijden van enorme stress, na de dood van hun kind. 
5. Kleineren - nee
6. Bedreigen - Halve check, alleen in tijden van enorme stress, na de dood van hun kind. 
7. Isoleren - Nee. 
8. Stemmingswisselingen en wisselend gedrag - Check, Scarlett kan niet beslissen van wie ze houdt, Ashley of Rhett en dit kwetst Rhett diep. 
9. Schuld geven aan anderen - Halve check, Scarlett geeft Rhett de schuld van haar gedrag. 
10. Beslissingen nemen voor anderen - Nee. 

Dat zijn 1 hele check en 5 halve checks. Rhett, Scarlett, geef het maar op. Dit gaat niet werken mensen. 

Kijk deze film, omdat het een klassieker is die je eens gezien moet hebben. Aankleding en acteerwerk zijn heel mooi. Maar het verhaal is verwerpelijk. Ga voor een gezonde relatie mensen. En Slavernij is ook slecht, ga voor rechtvaardige arbeidsverhoudingen. 

She

Enige tijd geleden keek ik hier She (2001), een hele beroerde film. Vriend D. kon het niet aanzien dat ik alleen kennis zou maken met deze versie. Dus hij leende mij een andere verfilming uit, namelijk She (1935). Deze film is van Lansing C. Holden en met Helen Gahagan, Randolph Scott, Helen Mack, Nigel Bruce en Gustav von Seyffertitz.

Dat ziet er heel wat beter uit

Spoilers

Van een verhaal dat zou oud en beroemd was, en vorige maand ook hier besproken was, zou deze waarschuwing eigenlijk niet nodig moeten zijn. 

John Vincey is stervende, hij deed teveel onderzoek naar straling. Zijn zoon Leo Vincey (Scott) erft alles, waaronder ook een vreemd beeldje. Een weduwe van de voorvader van de Vinceys nam dat ooit mee uit Siberië. Haar echtgenoot deed daar onderzoek, maar stierf daar ook. Kennelijk had zijn onderzoek te maken met het Vuur des Levens. De stervende Vincey denkt dat het straling was. Leo Vincey neemt de taak van zijn voorvaderen op zich en vertrekt met trouwe butler Holly (Bruce) naar Siberië (Dus niet naar Afrika).

Eenmaal aangekomen in Siberië treffen ze een Engelsman die een soort laatste bastion van beschaving runt, waar mensen nog inkopen kunnen doen (Maar waarom dan?). Hij heeft een leuke dochter, Tanya (Mack). Hij weet ook van de vreemde verhalen van de lokale inboorlingen. En omdat hij zo aardig is, neemt hij Vincey en Holly mee naar een gletsjer, waar het allemaal om draait.
Deze gletsjer stort in, doodt de Engelsman. En Vincey, Holly en Tanya ontdekken een afgesloten tunnel. 

Wanneer Vincey, Holly en Tanya de tunnel ingaan, vinden zij al snel de woeste Amahaggar (onder leiding van Noble Johnson, die ook actief was in zogenaamde Race Films). Deze primitieve barbaren onthalen de reizigers warm. Maar al snel blijkt dat zij eigenlijk kannibalen zijn en het reisgezelschap willen opeten.
Net als de situatie er heel somber uitziet, worden Vincey, Holly en Tanya gered door een groep mensen die eruit zien als een vreemde mix van Grieken, Romeinen en Egyptenaren. Deze nemen iedereen maar naar She Who Must Be Obeyed (Gahagan), de Koningin van Kor. Daar wordt She verliefd op Vincey, die eruit zien als zijn voorvader John Vincey. Deze John stierf in Kor, omdat hij liever met zijn vrouw meeging, dan de echtgenoot te worden van She. She doodde hem toen.

De jongere Vincey raakt als snel in de ban van She. Maar wanneer hij ziet dat She uit pure jaloezie Tanya wil offeren, vallen hem de schellen van de ogen en ziet hij in dat She en haar cultus puur slecht zijn. Samen met Tanya en Holly weet hij te ontsnappen, terwijl het rijk van Kor instort. She wil nog laten zien hoe je in het vuur het eeuwige leven kan vinden, maar zij verouderd juist snel en sterft, terwijl haar rijk instort.

Vincey, Holly en Mack vinden vrede en voldoening bij een eenvoudig haardvuur in een woning vol liefde.

Conclusie

Ook deze film verwijdert het racisme door de Amahaggar te laten bestaan uit barbaren, in plaats van zwarte mensen uit diep, donker Afrika. Maar deze film behoudt wel het expliciete kannibalisme van het boek. 

Waar de film wel weer afwijkt van het boek is dat She veel te onderdanig is naar Leo Vincey toe. Zij smeekt hem om bij haar te blijven, zijn vorige leven te vergeten en vooral ook Tanya te vergeven. In het boek had She er geen enkel probleem mee om rivalen uit de weg te ruimen en ging zij er voetstoots van uit dat Vincey bij haar zou blijven. 

She wordt trouwens fantastisch vormgegeven door Helen Gahagan. Zij is bij vlagen echt een imposant toonbeeld van een enge, psychisch gestoorde stalker. 

Verder is deze film prachtig vorm gegeven. De decors zijn groots en overweldigend, opgetrokken in de Art Deco stijl. Verder wordt de barbaarsheid van het rijk van She ook weergegeven in een aantal prachtige groepsdansen, waarbij duidelijk wordt hoe groots haar rijk is. Erg mooi gedaan. Ook een paar rampen zijn mooi in beeld gebracht. Zoals de lawine die het de gangen naar het rijk van Kor onthullen, de ontsnapping uit Kor en de ineenstorting van kor. 

Deze film is veel meer de moeite waard dan de vorige bespreking van een She film. 

Bekijk ook eens de review van scifist, die plaatst het allemaal wat meer in context. 

Pioneers of African American Cinema

Films kijken is een van mijn hobbies en een tijdje geleden had ik wel heel veel geluk. Via Netflix kon ik een serie kijken, Pioneers of African American Cinema (2015). Een verzameling van films gemaakt in de begindagen van de film, voor, door en met alleen maar Afro-Amerikaanse mensen. Een unieke collectie natuurlijk. Samen met wat vrienden hebben we die avond naar Hellbound Train (1930) en Hot Biskits (1931) gekeken. De films zijn zogenaamde Race Films, een Amerikaans fenomeen voor een uitsluitend Afro-Amerikaans publiek. 

  

Hellbound Train

Hellbound Train is een film van James en Eloyce Gist, een dominees-echtpaar. Zij gaven preken, waarbij deze film dan vertoont werd met lessen voor de toehoorders. Met de metafoor van een trein met verschillende coupés wordt duidelijk gemaakt hoe zondig gedrag leidt tot een enkeltje naar de hel. En de zonden zijn vreselijk: gokken, drinken, jazz-muziek en dansen leiden tot allemaal ellende voor de zondaars, maar ook voor hun familie! Verder zullen ook diefstal en moord en tot slot, luisteren naar valse predikers leiden naar de hel! 

Ondanks dat het een stomme film is en men duidelijk nog zoekende is naar een goede manier om een camera vast te houden en een beeld goed te krijgen, is het toch een hele aansprekende film over de problemen en zorgen die Afro-Amerikaanse mensen hadden in de jaren '20 en '30 van de vorige eeuw. 

Hot Biskits

Hot Biskits is dan een hele andere humoristische film. Deze gaat ook over Afro-Amerikaanse mensen, maar dan die duidelijk beter af zijn en tijd hebben op hun vrije middag naar het midget-golf te gaan. Daar komen twee oplichters tegenover elkaar te staan in een wedstrijd midgetgolf. Er wordt natuurlijk vreselijk vals gespeeld, totdat een mooie vrouw roet in het eten gooit. 

Wees heel bang

Na al deze cultureel verantwoorde films, was er ook nog tijd voor iets luchtigs! Namelijk Invasion of the Bee Girls (1973) een ordinaire Sexploitation film waarin vrouwen besmet raken met BijenDNA en dan in vreselijke seksmonsters veranderen. En de mannen gaan bij bosjes neer, want die kunnen het seksueel allemaal niet bijbenen natuurlijk. Heerlijke onzin met wel heel veel seks, vrijwillig en niet-vrijwillig.

Vampyr

Tijdens onze vakantie in Denemarken hebben we ook weer te tijd genomen om flink wat films te kijken. Eentje was wel bijzonder toepasselijk, Vampyr, een deels stomme film uit 1932 van de Deense regisseur Carl Theodor Dreyer. We hadden deze film op DVD en ik heb geen idee meer hoe ik eraan gekomen ben. Ik vermoed een keer een cadeau van vriend D., die ons in het verleden al met veel stomme films kennis heeft laten maken, zoals Thief of Bagdad en White Zombie.

In 1932 wisten ze ook al wat eng was...

Spoilers

De film begint in Courtempierre, een klein Frans dorpje. Een jongeman, Allan Gray, student van het occulte, viert vakantie daar vakantie. Ondertussen krijgen we wel allemaal beelden te zien van een uithangbord van een Engel en een man met een zeis die de rivier oversteekt, samen met een veerman, om de toon te zetten. 

Allan huurt een kamer in een herberg. In de nacht morrelt er iemand aan zijn deur en komt de kamer binnen. Het is een lokale edelman, die wat bazelt over het gevaar waar zijn dochter Léone in verkeert. Hij laat een pakketje achter bij Allan, pas te openen na de dood van de Edelman. Allan volgt de man naar een ruïne. Daar ziet hij allerlei schaduwen actief zijn (een graf graven, dansen, rondlopen) zonder dat de bijbehorende mensen er ook zijn. Erg bevreemdend allemaal. 

De volgende dag begeeft Allan zich naar het kasteel van de edelman die hem het pakketje gaf, net op tijd om getuige te zijn van het feit dat de man sterft aan een geweerschot. Allan blijft die nacht om te passen op Gisèle, de jongste, gezonde dochter en Léone, de oudste, zieke dochter. De oudste dochter dwaalt die nacht naar buiten. Wanneer zij gevonden wordt, buigt een blinde oude vrouw (of man) zich over haar heen en verdwijnt dan. De dorpsarts wordt erbij gehaald. Léone heeft veel bloed verloren en Allan is zo goed om bloed te doneren.

Verzwakt door de donatie heeft Allan visioenen van zijn eigen dood. In een grafkist wordt hij rondgedragen in het dorp, op weg naar zijn eigen begrafenis.

Ondertussen blijkt in het pakketje van de edelman een boekje te zitten met informatie over Vampieren. Een van deze monsters is waarschijnlijk actief in Courtempierre. En gelukkig is er ook informatie over hoe de Vampier gedood moet worden. Allan en een bediende van het huishouden rekenen af met de vampier. Maar de lokale arts blijkt ook een onbetrouwbaar man te zijn. Hij probeert Léone alsnog te doden. Maar hij wordt betrapt, vlucht weg en komt om in een uitstorting van meel in een molen.

Ondertussen weten Allan en Gisèle te ontkomen aan alle bevreemdende drama in het dorp en het kasteel. Zij steken de rivier over en komen in een zonovergoten weide terecht.

Conclusie

Dit is een erg bevreemdende film! Het verhaal is redelijk eenvoudig te volgen. Jongeman komt in een klein dorp in een vreemde situatie terecht. Niemand kan zichzelf helpen, maar hij weet wel wat er gedaan moet worden en als beloning krijgt hij een mooie vrouw. 

Maar het verhaal is een kapstok voor allerlei mooie en bevreemdende scenes. Een van de vreemdste dingen is dat het nooit goed duidelijk is of het dag of nacht is. De dagen zijn somber en mistig en de nachten goed verlicht. Soms dragen mensen verlichting bij zich, ik ging er maar van uit dat dat de nachten waren. Dus het is ook nooit meteen duidelijk of Allan nou droomt of wakker is, wanneer zich vreemde dingen voordoen. Dat geeft meteen een heel bevreemdende sfeer. Verder ligt het tempo behoorlijk laag, wat bijdraagt aan de dromerige sfeer. 

De film wordt nergens echt eng, maar de spanning wordt wel meteen opgebouwd vanaf het eerste moment. Zo worden de begintitels geprojecteerd over een schaduw van een schedel, om meteen maar aan te geven dat dit een enge film betreft. Dan de eerste scene is een afwisseling van een beeld van een engel, met de man met de zeis die een bel luidt en een rivier over wil, met een veerman. De bewegende schaduwen geven ook een sinistere sfeer mee.
De scene waarin Allan Gray uit zijn lichaam lijkt te treden en zijn eigen begrafenis beleeft was ook er dromerig en bedreigend.
Al met al had de film een erg nachtmerrie-achtig sfeertje.

Anderen over Vampyr
Senses of Cinema
The Film Sufi