Translate

woensdag 28 april 2021

Percival en de Graal

Dit keer heb ik een echte klassieker uit de hele oude doos gelezen, Parsival of de Geschiedenis van de Graal van Chrestien de Troyes. Chrestien (soms ook Chretien) was een schrijver uit de twaalfde eeuw, die als eerste de verhalen rondom Koning Arthur en zijn ridders in een roman-vorm opschreef. Ook introduceerde hij met dit verhaal het thema van de Graal in de verhalen rondom Koning Arthur. Hoog tijd om eens te lezen natuurlijk, gelukkig bood de bibliotheek weer uitkomst. 


Spoilers

Het verhaal begint met Parsival, die door zijn moeder in Wales wordt opgevoed en weggehouden wordt van de rest van de beschaving. Uiteindelijk leert hij ridders kennen en wil hij dat ook worden. Hij krijgt adviezen van zijn moeder en later ook van een bevriende ridder, Gornemant. En de onschuldige en naïeve Parsival neemt al hun adviezen zeer letterlijk, wat hem bij vlagen in de problemen brengt, als hij in contact komt met beschaafdere mensen. 

Uiteindelijk komt Parsival terecht bij een koning, die alleen maar vist in een rivier. In zijn kasteel aanschouwt Parsival de wonderbaarlijke gebeurtenissen met de Graal. Maar de adviezen van zijn mentor en vriend Gornemant in gedachten, durft hij geen vragen te stellen. Daarmee faalt hij de test van de Graal. Parsival leidt daarna een zwervend bestaan, waarbij hij niet langer de voorschriften van het Christelijke geloof aanhangt. 

Het verhaal stapt dan over naar Gawain, die in tegenstelling tot Parsival een ervaren ridder is, met vele wereldlijke connecties. Ook hij beleeft allerlei avonturen die de tegenpool van de avonturen van Parsival zijn. Ook Gawain heeft dingen te leren en te bewijzen en mensen trekken keer op keer zijn goede naam in twijfel, tot zijn frustratie. Maar uiteindelijk weet hij ook tegenstand te overwinnen en te groeien als ridder. 

Uiteindelijk keert Parsival terug naar het Christelijke geloof en lost Gawain zijn problemen ook op. 

Conclusie

Het is erg leuk om eens van de oorspronkelijke bronnen achter het Pendragon rollenspel te lezen. En het verhaal kan ook op verschillende niveaus gelezen worden. Op het eerste gezicht lijken het twee avonturenverhalen van twee dappere ridders, die niet zo heel veel met elkaar te maken hebben. Maar als je beter kijkt, zie je al snel verschillende lagen. 
Zo zijn Parsival en Gawain twee hele verschillende ridders en vertegenwoordigen zij twee verschillende idealen. Parsival als zeer onschuldige en gelovige ridder. Terwijl Gawain veel wereldser is, maar daarbij ook goede werken verricht, met name op het gebied van het beschermen van (de rechten van) vrouwen. 
Maar als je verder kijkt, gaat het ook om de ervaring van het Christelijke geloof. Parsival is een zeer gelovige ridder, vandaar dat hij in staat is om het Graal kasteel te benaderen. Maar na zijn mislukking, valt hij van zijn geloof. Maar door goede adviezen van een heremiet, weet hij, ouder en wijzer, weer terug te keren naar het geloof. 

Deze versie is uit de jaren '80 en inmiddels is dat ook wel aan het taalgebruik af te zien. Desondanks mag deze toch niet ontbreken wanneer je je wil verdiepen in de mythen rondom Koning Arthur en zijn ridders. 

zondag 18 april 2021

De tuin van Allah

Het was weer tijd voor een filmavond via Jitsi (Ik wil zo graag weer eens in het echie mensen op bezoek hebben). Dit keer was het tijd voor The Garden of Allah (1936) van Richard Boleslawski. In de hoofdrollen spelen Charles Boyer (Around the World in 80 Days) en Marlene Dietrich (Around the World in 80 Days). In kleinere rollen zagen we ook nog Basil Rathbone (The Hound of the Baskervilles, The Court Jester), John Carradine (Around the World in 80 Days, The Ten Commandments, The Hound of the Baskervilles) en Henry Brandon (The Searchers). De film werd geproduceerd door David. Selznick, die later ook Gone with the Wind en Rebecca zou produceren. 


De film is gebaseerd op het gelijknamige boek uit 1904 van Robert Smythe Hichens. Het boek was meteen een sensatie en is wel drie keer verfilmd, in 1916, 1927 en dan deze versie uit 1936. Deze versie was genomineerd voor de muziek en won voor de cinematografie (in kleur!). 

Spoilers

De film opent met Domini Enfilden (Dietrich), die na een lange tijd zorgen voor haar zieke vader, na zijn dood niet goed weet wat zij aanmoet met haar leven. Zij is diep religieus en keert terug naar nonnen waar zij les van heeft gehad als jong meisje, de enige plek waar zij ooit gelukkig was. Deze adviseren haar om de woestijn in te gaan. Daar, in alle eenzaamheid, zal zij vast nader tot God komen wordt het duidelijk wat haar doel verder moet zijn. 

Ondertussen krijgt een klooster in Noord Afrika bezoek van Kapitein de Trevignac (Marshal) van het Franse Leger. De Abt ontvangt hem hartelijk en schept op over de lokale likeur Le Garnine. Deze wordt alleen gebrouwen door een Monnik, die het recept pas deelt op zijn sterfbed. Wanneer de Kapitein deze Monnik Antoine wil spreken, blijkt dat hij het klooster verlaten heeft. De Abt pakt dit nog redelijk flegmatiek op en hoopt dat de Monnik door invloed van God zijn weg terug zal vinden naar het juiste pad. 

In de trein naar het stadje van Ben Mora ontmoet Domini Enfilden een wat verlegen jongeman, Boris Androvsky. later redt hij haar van een opstootje. Boris begeleid Domini veilig naar buiten en terug naar haar kamer. Daar blijkt hij in hetzelfde hotel te logeren als zijzelf. Domini maakt ook kennis met Graaf Fedinand Canteoni (Rathbone), die wel geïnteresseerd is in deze mooie dame. Hij leeft half in de woestijn en vertelt haar hoe mooi deze Garden of Allah kan zijn.
Ondertussen doet ook een Zand Waarzegger (Carradine) voorspellingen dat Domini haar geluk zal vinden in de woestijn, maar dat haar reis slecht af zal lopen. 

Domini en Boris worden verliefd en trouwen snel. Hun wittebroodsweken brengen zij door in de woestijn. Daar treffen zij ook Kapitein de Trevignac. Hij herkent de likeur die Boris serveert en confronteert Boris alleen met zijn verbroken beloften. Kapitein de Trevignac vertrekt boos en informeert Graaf Canteoni, die ook op Boris komt inpraten. Ondertussen krijgt Domini door dat er iets speelt uit het verleden van haar nieuwe man. 
Boris bekent alles aan zijn vrouw, hij wil met haar verder, ondanks het schuldgevoelens. Maar Domini vindt de geloften aan God en de kloosterorde even belangrijk als zijn huwelijksgeloften. En die huwelijksgeloften heeft hij later afgelegd. Er zit niets anders op dan terug te keren naar het klooster en weer als monnik te gaan leven. 

 Conclusie

Deze film was het net niet. Wat gek was, er zaten verschillende goede acteurs in uit die tijd. Dietrich, Boyer, Rathbone en Carradine kunnen niet zoveel verkeerd doen. De muziek en de beelden waren prachtig. Maar ergens kwam het toch niet lekker samen. 



Dietrich moest een overkomen als jong, onschuldig, gelovig en zeer gepassioneerd. Maar ze kwam toch te oud en te werelds over, waardoor haar conflict tussen haar eigen wensen en de hemelse wetten, die zij ook na wil leven, niet lekker uit de verf kwam. Ze was 35 ten tijde van de film, waarschijnlijk toch iets te oud. En ook de verschillende zeer moderne en stadse outfits die ze droeg in de binnenlanden van Algerije droegen niet bij aan het beeld van een beschut opgegroeide jongedame. 
Boyer was ook iets te beschaafd en gepolijst om overtuigend een eveneens beschut opgegroeide monnik te kunnen zijn. Bovendien was zijn acteerwerk eerder bloedeloos en houterig dan verlegen en onwerelds, waar ze kennelijk voor wilden gaan. De bedoeling was dat hij werd overvallen door de openlijke sensualiteit van het Algerijnse leven, en zijn gevoelens voor Domini. Maar het kwam over alsof hij ziekelijk was. 
Verder is het verhaal ook niet geheel geloofwaardig. Het is overduidelijk dat Boris iets te verbergen heeft over zijn verleden. Ik was daar toch even dieper ingedoken, voor ik op stel en sprong met zo iemand zou trouwen. 

Zelfs filmposters liegen, 
er is geen dreigende woestijnprins.

De film deed me wel erg denken aan de andere woestijn-romance, die ook verfilmd is, The Sheik. Hier was gelukkig geen sprake van geweld, seksueel misbruik of andere enge zaken. Maar veel racisme zat er toch nog wel in. Het "Arabisch" dat gesproken wordt is niet meer dan gebrabbel en het is duidelijk dat wanneer je in Algerije buiten de invloed van de blanke mensen komt, het verderf meteen om zich heen grijpt. De Arabieren zijn verstandelijk beperkt (Hadj, Brandon), lichamelijk gemankeerd (Caradine, onder andere) of seksueel losbandig. Het is het beste voor goede, blanke mensen om zich daar zover als mogelijk van te houden. 

De film is best aardig om naar te kijken en met vijf kwartier duurt het ook niet lang. Maar de film is geen hoogvlieger. Kijk dit alleen als je geïnteresseerd bent in het complete oeuvre van Dietrich, Boyer of Rathbone, of in imposante filmmuziek.

vrijdag 16 april 2021

Dag van de Triffids

Ik heb weer een klassieker uit de bieb kunnen krijgen, dit keer Day of the Triffids (1951) van John Wyndham. Dit is een Science Fiction Horror boek dat meerdere keren verfilmd is en een flinke culturele impact heeft gehad. Hoog tijd om eens op mijn leeslijst te zetten natuurlijk. 



Spoilers

Het verhaal volgt Bill Masen, die wakker wordt in een ziekenhuis, na een oogoperatie. Er is echter niemand om hem te helpen, geen verpleegkundigen, geen artsen. En ook het verkeer van de stad is akelig stil. 
Bill lag in het ziekenhuis vanwege een verwonding veroorzaakt door een Triffid, een nieuw soort plant, met een gifstekel. Omdat de planten ook een winstgevende plantaardige olie afgeven, worden zij in grote akkers gekweekt en Bill was betrokken bij de kweek en veredeling van deze planten. 

Door een regen van meteoren is iedereen die naar de meteoren heeft gekeken blind geworden. Een enkeling als Bill was gedwongen om binnen te blijven en kan nog zien. Al snel wordt duidelijk dat de samenleving zoals we de kenden volledig is ingestort. Er zijn te weinig zienden over, die kunnen zorgen voor de blinden. Bovendien blijken de Triffids ineens ook een stuk agressiever en intelligenter dan eerder gedacht, nu zij niet langer vroegtijdig worden geoogst. 

Bill wordt een speelbal van verschillende groepen zienden. Sommigen willen een kolonie starten, buiten Londen, waar zij opnieuw zullen moeten leren te leven van het land. Anderen willen wachten op redding door Amerikanen. Bill wordt ondertussen verliefd op Josella, maar raakt haar kwijt. Hij onderneemt een zoektocht door post-apocalyptisch Groot Brittannië om haar weer terug te vinden. 

Uiteindelijk settelt Bill met Josella en hun kinderen, samen met een groep andere overlevers over op het eiland Wight. Daar kunnen zij eenvoudig nieuwe zaailingen van de Triffids uitroeien en zijn zij met een voldoende grote groep om weer een succesvolle samenleving op te bouwen. 

Conclusie

Verdikkie, maar dit is een grimmig boek. Eerst wordt iedereen blind. Daarna gaan de meeste blinden dood aan allerlei ongelukken, wanhoop en even later een onduidelijke, besmettelijke ziekte. Alleen de mensen die nog kunnen zien blijven over, en hun overlevingskansen staan ook nog ernstig onder druk wegens de Triffids, de uitdaging van overleven en de wanhoop. 
De overlevenden die het wel lijken te redden vallen ook nog eens in twee kampen uiteen, een fascistisch, feodaal kamp dat met slavenarbeid van de overlevende blinden een nieuwe beschaving wil bouwen en een wat democratischer kamp, dat wel polygamie eist, om bij zoveel mogelijk blinde vrouwen kinderen te verwekken (aangezien het niet om een ziekte gaat, zullen de kinderen gewoon kunnen zien). 
En er zijn hints her en der dat de mensheid dit allemaal over zichzelf heeft afgeroepen. Eerst door de Triffids te creëren, daarna door een enge ziekte als biowapen in een sataliet om de aarde te laten draaien. Als dat misgaat, dalen de ziektekiemen op aarde neer en veroorzaken eerst blindheid en daarna een dodelijke ziekte. 

Geen wonder dat dit een klassieker is geworden. En verdorie wat waren mensen bang in de jaren vijftig. Uit deze zelfde periode zijn ook Invaders from Mars, waarbij mensen onder invloed komen van buitenaardse wezen en The Body Snatchers, waarbij buitenaardse wezens ook mensen overnemen. Er was duidelijk een angst dat de hegemonie van de westerse samenleving ten onder zou gaan en overgenomen zou worden door eenvormige planten, zonder individuele identiteit of creativiteit. 


donderdag 15 april 2021

A Doll's House

De kinderen gaan weer naar school en op dinsdagen heb ik dan weer tijd om films te kijken. Dit keer was het A Doll's House (1973) van Patrick Garland en met Anthony Hopkins (A Bridge too Far, Westworld) en Claire Bloom (Brideshead Revisited) in de belangrijkste rollen. Verder zien we ook nog Denholm Elliot (A Bridge too Far) in een bijrol. 


A Doll's House is gebaseerd op een toneelstuk van Noorse schrijver Henrik Ibsen, uit 1879. Het verhaal spreekt aan en is meerdere keren verfilmd voor bioscoop en televsie. 

Spoilers

Het verhaal volgt Nora (Bloom) en Thorvald Helmer (Hopkins), die zich voorbereiden op kerstmis. Nora geeft veel geld uit en gedraagt zich als een klein meisje, waardoor Thorvald zich een echte vent kant voelen, die leiding geeft aan zijn huishouden. 
Die dag komen er verschillende mensen op bezoek in huize Helmer, die wat meer licht schijnen op het huwelijk tussen Nora en Thorvald. Nora vertelt haar vriendin Kristine dat Thorvald lang geleden erg ziek was. Om hem te kunnen laten behandelen heeft Nora toen de handtekening van haar gestorven vader vervalsd om een lening te kunnen afsluiten om Thorvalds behandeling te kunnen betalen (vrouwen mochten niet zelfstandig beslissen over geldzaken). Nu geeft zij al haar huishoudgeld uit om de lening terug te kunnen betalen. Zij probeert op allerlei andere manieren te sparen van haar huishoudgeld om de lening af te kunnen betalen en geeft helemaal niet zoveel geld uit als Thorvald denkt. 

Maar de andere bezoeker is Krogstad (Elliot), een medewerker van de bank, waar Thorvald werkt. Hij weet dat de handtekening van de vader van Nora vervalsd is. En nu wordt hij door Thorvald ontslagen! Hij zet Nora onder druk om te zorgen dat hij niet ontslagen wordt. Als Nora dat probeert bij Thorvald, gaat hij daar niet in mee. Hij weet dat Krogstad gefraudeerd heeft in het verleden. 

De volgende dag komt Krogstad terug. Hij is inmiddels ontslagen en zegt nu tegen Nora dat hij Thorvald direct gaat benaderen, met de informatie over Nora's illegale handel en wandel. Nora smeekt hem om dat niet te doen, maar het is al te laat. De brief ligt al in een afgesloten brievenbus van Thorvald. Nora vraagt haar vriendin Kristine om nog invloed uit te oefenen op Krogstad, terwijl Nora probeert om Thorvald weg te houden bij zijn werk. 

Het heeft allemaal geen zin natuurlijk, Thorvald leest de brief van Krogstad over Nora en hij wordt woest op Nora. Zij is een immorele en criminele vrouw en zijn leven ligt nu ook in gruzelementen! Hun huwelijk is over!
Dan komt er een nieuwe brief van Krogstad. Hierin geeft hij alle papieren waarmee hij Nora heeft kunnen chanteren terug, als gevolg van het pleidooi van Kristine. Thorvald grist deze brief voor Nora uit haar handen en is nu volledig opgelucht. Er is geen bewijs meer. En hij kan zijn positie als goedwillend hoofd van het huishouden weer innemen. En Nora is niet meer dan een dom wichtje, dat domme dingen heeft gedaan. Gelukkig maar dat Nora een sterke man heeft, anders zou ze nog eens diep in de problemen komen! Ze had geen idee van de consequenties van haar daden. 

Dat laatste schiet Nora in het verkeerde keelgat. Ze wist heel goed dat ze een criminele daad begin door handtekeningen te vervalssen om het leven van haar man te redden. Ze wist ook heel goed dat ze de lening af moest betalen, daar heeft ze jaren voor krom gelegen. Ze heeft ook geprobeerd om Krogstad van zijn plannen af te te houden en ze overwoog zelfs zelfmoord om haar man voor de schande te behoeden, als de chantage van Krogstad uit zou komen. 
Nora realiseert zich dat zij niets meer was dan een popje, eerst voor haar vader, nu voor Thorvald. Ze verlaat Thorvald, haar kinderen en haar huis en gaat op zoek naar zichzelf. 

Conclusie

De film laat duidelijk zien dat het eigenlijk een toneelstuk is geweest. Er zijn weinig karakters en sets waar het verhaal zich afspeelt, wat bijdraagt aan de beklemmende sfeer. 

En de sfeer is ontzettend beklemmend. Nora kan helemaal niks! Ze kan geen enkele economische beslissing nemen en haar hele leven lang wordt alles voor haar besloten door de mannen om haar heen. Eerst haar vader, dan haar man en dan ook nog Krogstad die haar chanteert. En lange tijd denkt zij dat met name Thorvald haar desondanks toch waardeert om alles wat ze doet. Maar als na de ontwikkelingen in het verhaal blijkt dat dat niet het geval is, moet ze een paar harde conclusies trekken. 
Voor een verhaal uit 1879 (en een verfilming uit 1973) is dit een radicaal feministisch perspectief natuurlijk. Nora realiseert zich hoe haar huwelijk werkelijk in elkaar zit en besluit te vertrekken om aan diepe introspectie te doen over haarzelf en haar positie in de samenleving. Hiervoor geeft zij een redelijk comfortabel leven en haar kinderen op. 

Ondanks de maatschappelijke boodschap vond ik de film verder maar matig. Het verhaal kwam maar heel langzaam op gang. Het is natuurlijk een toneelstuk en in de jaren '70 waren films ook wat langzamer. Maar hier duurt het wel allemaal wel erg lang. En verder moet elke emotie en gedachte ook wel erg uitgelicht worden. 

Desondanks, een interessante film om eens te zien met een piepjonge Hopkins en een beklemmend thema over de onderdrukking van vrouwen. 

zaterdag 10 april 2021

Inzaaien

Het is inmiddels lente. Ik heb al mest in de grond gespit, ik heb al boontjes en erwtjes ingezaaid, maar nu is het dan tijd om de kasjes weer tevoorschijn te halen en binnenshuis de wat kwetsbaardere plantjes op te starten. 



Eerder dit jaar heb ik natuurlijk al een bestelling plantjes binnengekregen. En van vorig jaar heb ik ook nog zaadjes over. Dus deze morgen heb ik me in de tuin even boos gemaakt en een paar trays gemaakt met zaadjes in potjes. Ik heb weer Pompoen, Courgette en Luffa gezaaid. Dit keer ook wat broccoli en stokroos. 
In mijn voortuin staat een mooie zwarte stokroos en deze heeft vorig jaar veel bloemen gehad, die ook netjes in het zaad schoten. Dus die heb ik ook geoogst en nu weer in potjes gezaaid. Hopelijk kan ik mijn stokroos zo vermeerderen en heb ik meer mooie zwarte bloemen dit jaar. 

En dan is het nu maar afwachten hoeveel er op komt. Het mag allemaal pas na de Ijsheiligen naar buiten natuurlijk. Dus eerst mogen zij nog even groeien in de vensterbank. In deze tijd kijk ik de plantjes dan altijd uit de grond, terwijl ik best weet dat het wel een dag of 10 kan duren voor ik de eerste blaadjes zie. 

En nu maar hopen op een goede oogst voor dit jaar.